Dù hàng trăm loại bánh kẹo cao cấp ra đời mỗi năm đến nhưng có một thứ quà tết tồn tại mãi với thời gian và dường như không thể thay thế, đó là bánh thuẫn.
28 tết, con ngõ nhỏ chạy dọc thôn 1A, xã Eawy (Ea Hleo, Đắk Lắk) khúc khích tiếng cười nói của đám trẻ nhỏ. Chúng đang xem các bà, các mẹ trong gia đình đúc bánh.
Nhiều chục năm nay, đây là vị tết không thể thiếu của người dân nơi đây, bất kể giàu hay nghèo.
Bánh thuẫn được đúc trên bếp than hoa, báo hiệu cho sự đoàn tụ gia đình. Ảnh: TP
Kết tinh từ vị ngọt của đường mía, vị ngậy của trứng vịt và vị thơm của bột mình tinh (hay còn gọi là bột dong), bánh thuẫn tượng trưng cho những thứ tự nhiên nhất, chân quê nhất.
Để làm được một mẻ bánh phải có ít nhất 2-3 thành viên, trong đó người đánh bột, người đổ vào khuôn, người phụ trách lấy bánh ra khỏi lò bếp…
Xưa, người dân Eawy chỉ bắt đầu làm bánh thuẫn khi mọi công việc rẫy rừng đã tạm gác lại sau một năm làm việc vất vả. Nay, phần nhiều lớp con cháu đều đi làm ăn xa hoặc học tập ở các thành phố lớn, chỉ khi nào chúng trở về thì công việc đầy thiêng liêng kia mới được tiến hành.
Bánh thuẫn không chỉ đơn thuần là một thứ quà tết, nó còn là sự đoàn viên, sum họp gia đình.
Những đứa trẻ háo hức bên mẻ bánh thuẫn, chúng sẽ là người kế thừa cha mẹ duy trì món quà tết đầy ý nghĩa này. Ảnh: TP
Người Eawy cũng có một quan niệm rất độc đáo. Đó là khi đúc bánh thuẫn, nếu viên bánh nở thành hình cánh hoa sẽ là dấu hiệu cho một năm mới làm ăn khấm khá, may mắn.
Ngược lại, nếu bánh không nở mà tròn một cục hay còn gọi là “tu" thì công việc sẽ gặp khó khăn, trắc trở.
Bởi vậy, cứ mỗi khi đốt bếp làm bánh, lũ trẻ lại vây quanh. Trước khi mẻ bánh đầu tiên được mở ra, chúng cùng nhau hò câu “úm ba la, nở đi”. Thành thử, người lớn cũng hồi hộp theo, bếp bánh không bao giờ ngớt tiếng cười.
Miếng đầu là miếng ngon nhất. Những chiếc bánh thuẫn đầu tiên ra lò sẽ được ưu ái dành cho người già và trẻ nhỏ thưởng thức.
Ngồi cạnh bếp than đỏ rực, nhấm nháp chiếc bánh còn nóng hổi, thơm ngậy, trong thời tiết se se lạnh ngày tết, cảm giác mà không phải thứ quà nào cũng mang lại được.
