Hành vi chỉnh sửa gen tạo trẻ theo ý muốn có thể bị phạt tù tới 10 năm - Ảnh minh họa: Pixabay

Động thái này được thể hiện trong dự luật vừa được nội các thông qua ngày 10/4, trong bối cảnh ngày càng gia tăng lo ngại về ranh giới đạo đức của công nghệ chỉnh sửa gen.

Theo nội dung dự luật, mọi hoạt động can thiệp vào bộ gen của trứng đã thụ tinh, cũng như việc cấy ghép các phôi đã chỉnh sửa vào tử cung người hoặc động vật để sinh con, sẽ bị nghiêm cấm. Đây được xem là bước đi nhằm ngăn chặn khả năng tạo ra ''em bé như ý muốn'' - những đứa trẻ có đặc điểm được lựa chọn trước như ngoại hình, chiều cao hay năng lực thể chất.

Ngoài lệnh cấm, chính phủ Nhật Bản cũng yêu cầu các nhà nghiên cứu phải khai báo chi tiết kế hoạch nếu có liên quan đến chỉnh sửa gen, đồng thời lưu trữ hồ sơ đầy đủ. Những trường hợp vi phạm có thể đối mặt với mức án lên tới 10 năm tù, hoặc phạt tiền tối đa 10 triệu yen, hoặc cả hai.

Dù công nghệ chỉnh sửa gen được đánh giá có tiềm năng lớn trong việc ngăn ngừa các bệnh di truyền, giới chuyên gia cảnh báo rằng các rủi ro lâu dài vẫn chưa được kiểm chứng đầy đủ. Việc can thiệp vào phôi người có thể dẫn đến những hệ quả ngoài dự đoán, không chỉ đối với cá nhân mà còn ảnh hưởng đến các thế hệ sau.

Hiện nay, việc cấy ghép phôi đã chỉnh sửa gen vào cơ thể người tại Nhật Bản mới chỉ bị hạn chế theo hướng dẫn hành chính và chưa có chế tài cụ thể. Trong khi đó, nhiều quốc gia như Anh, Đức và Pháp đã coi hành vi này là bất hợp pháp.

Dự luật cũng mở rộng phạm vi sang việc sử dụng tinh trùng hoặc trứng đã chỉnh sửa gen, đồng thời yêu cầu các nhà khoa học phải nộp đề xuất nghiên cứu và chờ ít nhất 60 ngày sau khi được phê duyệt mới được triển khai. Trong thời gian này, họ không được phép chỉnh sửa, tiếp nhận hoặc nhập khẩu phôi đã biến đổi gen.

Động thái của Nhật Bản cho thấy nỗ lực cân bằng giữa phát triển khoa học và bảo vệ các chuẩn mực đạo đức, trong bối cảnh công nghệ gen ngày càng tiến nhanh và đặt ra nhiều câu hỏi lớn cho xã hội.

Gia Vũ (theo Kyodo News)