Nam giới chết do tự tử chiếm tới 77,3%: Vì sao phái mạnh lại mong manh?

Hình ảnh chiếc xe máy màu xanh, đôi dép, thẻ sinh viên… mất chủ trên cầu Sêrêpốk (Đắk Lắk) ngày 11/1/2026 gây nhói đau lòng người trước thực trạng nam giới trong độ tuổi lao động chọn cách giã từ cuộc sống.

Theo xác minh ban đầu, người nhảy cầu là nam thanh niên tên V.T.T.T, sinh năm 2007, cái tuổi mới trưởng thành, đáng lẽ hăm hở với hoài bão, kế hoạch tương lai. Cái tuổi mang bao kỳ vọng của gia đình và xã hội về đón nhận cơ hội hay gánh vác những trọng trách.

Chiếc xe mất chủ trên cầu Sêrêpốk (Đắk Lắk) ngày 11/1/2026 - Ảnh: Mạng xã hội

Một chiếc xe mất chủ, một gia đình mất con, một người vợ mất chồng, những đứa con mất cha, một công ty mất nhân viên… những mất mát tạo nên vòng xoáy bi kịch không dứt.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê năm 2024, cả nước ghi nhận 2.900 trường hợp chết do tự tử. Trong đó, nam giới chiếm tới 77,3%, và nhóm tuổi chịu ảnh hưởng nhiều nhất là 30-34 tuổi, tiếp theo là 35-39 tuổi. Những con số này khiến nhiều người bàng hoàng, bởi đây là lứa tuổi lý ra tràn đầy sức sống, đang là trụ cột gia đình và sự nghiệp. Vậy điều gì khiến những người đàn ông - vốn được kỳ vọng mạnh mẽ, tự chủ - trở nên mong manh đến vậy?

PGS.TS Lê Minh Công - Giám đốc Chương trình Nghiên cứu và Hỗ trợ Sức khỏe tinh thần, Viện ISSH, Trường Đại học KHXH&NV, ĐHQG HCM từng tiếp cận, hỗ trợ nhiều ca đàn ông buồn chán, trầm cảm, không thiết sống.

Anh T.H. (34 tuổi, từng làm quản lý tại một công ty khởi nghiệp) chia sẻ: “Tôi cảm thấy mình thất bại. Mỗi ngày mở mắt là đối mặt với nợ nần, khách hàng đòi tiền, gia đình hỏi han… Tôi không còn ngủ được. Có lúc tôi tự hỏi không biết gánh nặng này kéo dài đến bao giờ”. Hay anh N.P., 38 tuổi, cha hai con, sau khi mất việc và hôn nhân rạn nứt: “Mọi thứ đến quá nhanh. Con hỏi ba tại sao không đi làm, tôi thấy mình vô dụng. Tôi cảm giác như mình là gánh nặng cho chính gia đình mình.”.

PGS.TS Lê Minh Công phát biểu tại một hội thảo quốc tế về sức khỏe tâm thần - Ảnh do nhân vật cung cấp

Những câu chuyện này không hiếm gặp. Chúng phản ánh thực trạng nam giới chịu áp lực xã hội - kinh tế - gia đình, nhưng lại ít khi tìm kiếm sự giúp đỡ. Theo PGS.TS Lê Minh Công: “Nam giới khó bộc lộ cảm xúc tổn thuơng đau khổ. Áp lực giấu kín, nỗi đau âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của nam giới. Ngoài ra, việc định kiến về sức khỏe tâm thần, khó khăn trong việc chia sẻ và bộc lộ, nhìn nhận cảm xúc của nam giới Châu Á cũng là những nguyên nhân. Hậu quả của một vụ tự tử không dừng lại ở cá nhân người mất, mà lan tỏa ra nhiều tầng của cuộc sống: gia đình, nơi làm việc, xã hội… Hiệu ứng domino này lan rộng ra cả cộng đồng, nơi mọi người chứng kiến sự việc và hình thành cảm giác bất an, sợ hãi, thậm chí là ám ảnh về nguy cơ tương tự xảy ra với bản thân”.

ThS Lê Quang Bình - Giám đốc ECUE - điều phối viên VGEM cũng cho rằng khác với phụ nữ, nam giới thường gặp khó khăn trong việc chia sẻ những căng thẳng tâm lý. Trong các mối quan hệ bạn bè hay đồng nghiệp, đàn ông thường nói về thành công, cơ hội đầu tư hay kế hoạch sự nghiệp, chứ ít khi nói về thất bại, lo lắng hay bế tắc. Việc tìm đến các dịch vụ hỗ trợ tâm lý lại càng khó khăn hơn, bởi định kiến xã hội vẫn coi đàn ông là người phải vững vàng, kiểm soát cảm xúc và “làm chủ cuộc chơi”.

Khi gặp khủng hoảng, nhiều người chọn im lặng và chịu đựng một mình hoặc sử dụng rượu bia, chất gây nghiện. Điều này càng làm cho vấn đề tâm lý trầm trọng hơn, từ đó dễ tự tử hơn. Đây không chỉ là vấn đề của riêng Việt Nam mà là xu hướng toàn cầu.

“Vì vậy, giải pháp hỗ trợ cần đi vào những nhu cầu rất thiết thân của nam giới nhất là ở thế hệ “bánh mì kẹp” - nhóm tuổi 30-39. Các giải pháp như mở rộng tư vấn hôn nhân - gia đình, tư vấn tài chính gia đình, kỹ năng chăm sóc và phân chia trách nhiệm chăm sóc. Bên cạnh đó, việc phát triển các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi như nhà dưỡng lão, trẻ em như nhà trẻ hoặc các mô hình chăm sóc cộng đồng cũng góp phần giảm gánh nặng cho thế hệ đang bị kẹt ở giữa này, giúp họ có thêm không gian để chăm sóc sức khỏe tinh thần của chính mình”, ThS Lê Quang Bình chia sẻ.

Tô Diệu Hiền