Phóng viên: Qua quá trình công tác lâu năm trong ngành y, theo bác sĩ, nguyên nhân nào khiến mối quan hệ giữa thân nhân người bệnh và nhân viên y tế trở nên căng thẳng, dẫn đến các vụ hành hung?

Bác sĩ Phạm Thanh Việt: Tôi thấy rằng, bạo hành nhân viên y tế thường xuất phát từ một số nguyên nhân. Thứ nhất, thái độ và cách giao tiếp của nhân viên y tế - liệu chúng ta có khẩn trương trong cấp cứu hay làm việc ì ạch, cách giao tiếp thế nào để dẫn đến mâu thuẫn. Thứ hai, sự khác biệt trong nhận định về 1 ca cấp cứu.

Đối với nhân viên y tế, cấp cứu là tình trạng có nguy cơ đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh. Đối với thân nhân, việc nhìn thấy bệnh nhân chảy máu hay những hình ảnh thương tích ghê gớm thường được coi là cần cấp cứu ngay.

Ví dụ, 2 ca nhập viện cấp cứu vì chấn thương đầu: 1 ca chỉ sưng đầu, ca còn lại có vết thương chảy máu trên trán. Người dân thường cho rằng ca chảy máu nặng hơn, thế nhưng thực tế ca chấn thương sưng đầu lại nặng hơn do có tổn thương bên trong. Chính điều này dẫn tới mâu thuẫn.

Thứ ba, sự khác biệt về nguyên tắc ưu tiên điều trị. Người dân thường nghĩ ai vào trước sẽ được cấp cứu trước, nhưng nguyên tắc cứu người là ai nặng hơn phải được can thiệp trước. Đây cũng là điểm nảy sinh xung đột giữa thân nhân người bệnh và nhân viên y tế.

Bác sĩ chuyên khoa 2 Phạm Thanh Việt - Phó giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy - Ảnh: Nguyễn Quang

* Như vậy, cơ sở y tế cần làm gì để bảo vệ an toàn cho nhân viên của mình, đặc biệt tại phòng cấp cứu hay khu vực khám bệnh đông người?

- Giải pháp phải dựa trên căn nguyên, gốc rễ gây nảy sinh mâu thuẫn như đã nêu ở trên. Ví dụ, tại Bệnh viện Chợ Rẫy đã có những giải pháp để ngăn chặn xung đột ngay từ đầu. Trước tiên, chúng tôi không để người nhà có mặt ở nơi đang cấp cứu cho bệnh nhân. Theo diễn tiến tâm lý bình thường, đương nhiên họ sẽ nóng ruột, khó kiểm soát cảm xúc. Nếu họ đứng đó, đi lại và nóng lòng hỏi hoài, bác sĩ sẽ không có thời gian tập trung cứu chữa.

Trong khu vực cấp cứu, chúng tôi không ngăn phòng để bác sĩ đứng tại chỗ có thể quan sát bao quát cả chục bệnh nhân. Nếu người nhà đi lại sẽ cản trở tầm nhìn của bác sĩ, gây khó khăn cho quá trình cứu chữa. Chúng tôi cũng không để thân nhân nhìn thấy bên trong khu vực cấp cứu nhằm đảm bảo tính riêng tư cho người bệnh. Tuy nhiên, bệnh viện vẫn có bộ phận kịp thời thông báo tình hình bệnh nhân cho người nhà.

Tại các cửa của khoa cấp cứu luôn có bảo vệ trực, ngăn người không có phận sự đi vào. Các vụ ẩu đả chủ yếu xảy ra ở khu vực cấp cứu do thân nhân người bệnh quá nóng lòng mà thôi.

* Công nghệ có thể giúp ích trong việc ngăn ngừa tình huống thân nhân bị kích động, tấn công nhân viên y tế không, thưa bác sĩ?

- Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, người nhà muốn vào nuôi bệnh phải đăng ký dấu vân tay. Mỗi bệnh nhân chỉ có 1 người nhà nuôi bệnh. Từ ngày có hệ thống quét vân tay này, gần như không còn tình trạng kẻ gian móc túi, đánh thuốc mê chiếm đoạt tài sản của thân nhân và bệnh nhân.

Hệ thống hơn 400 camera giám sát an ninh của Bệnh viện Chợ Rẫy hỗ trợ công tác an toàn bệnh viện - Ảnh: Nguyễn Quang

Bên cạnh đó, chúng tôi có hệ thống khoảng 400 camera lắp đặt dọc theo hành lang và khắp các khu vực công cộng trong bệnh viện. Lực lượng bảo vệ của bệnh viện gồm 77 người, là nhân viên của bệnh viện chứ không phải thuê từ công ty bên ngoài. Nhân viên bảo vệ được đào tạo kỹ lưỡng cách nhận biết khi tình huống nguy cơ xảy ra. Họ cũng biết cách khéo léo ngăn chặn xung đột ngay từ đầu, từ đó dung hòa mối quan hệ giữa thân nhân người bệnh và nhân viên y tế, không cho mâu thuẫn leo thang.

Bằng hệ thống camera quan sát phủ rộng, chúng tôi kịp thời nhận ra ai đó có dấu hiệu không kiểm soát được cảm xúc hoặc kẻ gian trà trộn. Chỉ cần to tiếng là đã được mời ra ngoài, giải thích, xoa dịu tình hình. Tất nhiên, khi có nhân viên bảo vệ đứng tại các vị trí cần thiết cũng sẽ phần nào khiến những người có dấu hiệu manh động phải ngại ngần, nếu gây mất an ninh trật tự thì sẽ bị mời ra ngoài ngay.

* Nếu chẳng may nhân viên y tế bị hành hung, quy trình xử lý đối tượng hành hung như thế nào?

- Về quy trình xử lý đối với 1 trường hợp hành hung nhân viên y tế, người hành hung sẽ được coi là thành phần quá khích. Bảo vệ sẽ giữ lại và liên hệ với công an phường để được xử lý theo đúng quy định của pháp luật. Còn đối với nhân viên y tế, bệnh viện sẽ có chế độ quan tâm, chăm sóc. Nếu họ bị làm phiền, đe dọa, chúng tôi sẽ làm đơn trình báo, gửi tới cơ quan công an để họ được bảo vệ, phòng tránh từ xa.

* Với cương vị là lãnh đạo bệnh viện, bác sĩ có đề xuất nào để hoàn thiện chính sách, tăng cường xử phạt nhằm bảo vệ nhân viên y tế một cách hiệu quả khi họ đang làm nhiệm vụ cứu người?

- Nhân viên y tế ở khu vực cấp cứu đang thực thi nhiệm vụ cứu nhiều người chứ không phải cứu 1 người. Nếu nhân viên y tế bị tác động, hành hung dẫn tới không hoàn thành được công việc thì sẽ ảnh hưởng tới nhiều người bệnh khác. Bên cạnh đó, hành vi này còn gây ảnh hưởng tâm lý cho chính người bị tác động và cả những nhân viên y tế còn lại.

Hơn thế nữa, khi nhân viên y tế đang làm việc, họ rất tập trung vào công việc của mình, không để ý xung quanh. Nên nếu bị đánh, họ sẽ không cảnh giác, dẫn đến tổn thương sẽ nặng nề hơn. Tôi nghĩ rằng, nhân viên y tế cứu người là đang thực thi công vụ. Những ai đánh hay cản trở nhân viên y tế khi đang làm việc nên được coi là tội chống đối người thi hành công vụ và nên có mức chế tài tương xứng tội danh ấy thì sẽ phù hợp và có tính răn đe hơn.

* Xin cảm ơn bác sĩ.

Thanh Huyền (thực hiện)