PNO - Dòng thời gian trôi, khó tổng kết hết về sự phát triển của khoa học kỹ thuật. Nhớ lại sự hưng thịnh - thoái trào của những vật dụng đã gắn liền với cuộc đời mình, chẳng phải là những phút rất tuyệt diệu đó sao!
Một hôm con trai tôi, cậu trai thế hệ 9X bỗng hỏi in ronéo là gì. Khi tôi giải thích cho con về nguyên lý một loại hình in ấn thịnh hành ở Việt Nam từ hơn 30 năm trước, bao nhiêu kỷ niệm ùa về.
Lần đầu tiên tôi biết đến hình thức in ronéo vào mùa hè năm lớp Sáu (1970 - 1971) trường trung học Diên Khánh (Khánh Hòa) xuất bản tập san Mây ngàn - tuyển tập thơ văn của giáo viên và học sinh trong trường. Khi ấy thầy Lê Viết Minh là người phụ trách chính vì thầy viết và vẽ rất đẹp.
Niên khóa 1971 - 1972, trường xuất bản đặc san Đi giữa mưa thu. Đây là tuyển tập thi ca của liên lớp Mười, gồm những bài bình giảng thơ, chủ biên là thầy Đinh Thư. Tôi biết rất rõ quá trình hình thành nên tập san này bởi anh tôi làm “tổng thư ký”. Trình bày chính vẫn là thầy Minh.
Hồi ấy trong nhà tôi có cây bút stencil để viết trên giấy sáp in ronéo. Thầy Minh viết và vẽ trên giấy stencil làm nên cuốn đặc san có hình thức rất đẹp. Tuy nhiên, kiến thức của tôi khi đó chỉ dừng lại ở tờ giấy stencil và cây bút. Mãi đến khi làm việc ở Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Khánh, tôi mới tiếp cận máy in ronéo.
Dòng thời gian ngược trở về thời điểm cơ quan tôi có trụ sở ở 50 Trần Phú, Nha Trang, một biệt thự kiểu Pháp, trong khuôn viên rộng toàn những cây bàng. Đến mùa, lá bàng rơi dày. Khó quên được những chiều thứ Bảy cả cơ quan dọn vệ sinh mà chủ yếu là quét lá bàng rồi gom lại đốt.
Nhớ những buổi trưa mùa đông của cái thời “ngủ bàn”, nằm nghe tiếng sóng biển ầm ầm. Bạn bè đồng nghiệp nằm co nói chuyện suốt trưa.
Phía sau phòng hành chính có một phòng nhỏ cửa mở ra bên hông tòa nhà, bên trong đặt một máy in ronéo. Văn thư là chị Lộc. Thỉnh thoảng giải lao, tôi đến phòng chị và xem chị in ấn. Sau này, vì yêu cầu công việc, tôi cũng tự in ronéo được. Đầu tiên là đánh máy trên giấy stencil. Phần đầu giấy stencil là bìa cứng có đục lỗ để gắn vào máy ronéo. Có ba lớp: giấy sáp màu trắng, giấy than và giấy bìa. Gắn giấy stencil vào máy đánh chữ (không kẹp ruy-băng), mục đích đục lỗ giấy sáp. Chữ hiện lên nhờ lớp giấy than. Giấy bìa dày để giữ cho stencil không bị lệch.
Sau đó xé bỏ lớp giấy bìa và giấy than rồi gắn stencil vào máy in ronéo và bôi mực lên rồi quay và đếm. Người đánh máy phải rất cẩn thận không để sai sót, vì sai là hư mất tờ giấy stencil. In cũng vậy, phải chú ý để giấy in ra không bị nhòe chữ, xiên xẹo, gấp nếp…
In ronéo là một nghề “làm ăn” rất được những năm ấy. Thế hệ tôi chắc nhiều người còn nhớ.
Còn nữa, thịnh hành vào giai đoạn từ năm 1976 ở Sài Gòn có nghề in ronéo những bản nhạc trẻ Anh, Pháp... Một tập nhạc khoảng mười bài. Thế hệ tôi đi học ở Sài Gòn (năm 1977) khó quên được những bến xe có nhiều người bán sách, báo dạo và thêm những tập nhạc này. Những người thích hát hay chơi đàn thường “lùng sục” tìm mua những bản nhạc yêu thích.
Rồi máy vi tính bắt đầu đưa vào cơ quan (khoảng năm 1989) với phần mềm tiếng Việt “sơ khai” là Vietrex, chạy trên hệ điều hành MS-DOS. Máy đánh chữ đến hồi cáo chung, nhường chỗ cho máy tính và máy in kim. Hình thức in ronéo vẫn còn. Giấy stencil được in trên máy in kim rồi in ronéo. Chữ trên văn bản đẹp hơn rất nhiều.
Cho đến khi hệ điều hành Windows thay thế MS-DOS, Vietrex cáo chung và máy ronéo cũng thành cổ vật khi máy photocopy giải quyết nhanh chóng những hạn chế của in litho (in thạch bản) đầu thế kỷ XX và in ronéo cuối thế kỷ XX.
Tôi nói chuyện với người bạn làm văn thư ở Sở Xây dựng Khánh Hòa từ năm 1976. Bạn kể vanh vách quy trình in ấn ronéo và những kỷ niệm “cười đau ruột” khi đặt giấy stencil bị ngược in ra văn bản chữ ngược, nơm nớp lo bị sếp mắng…
Dòng thời gian trôi, khó tổng kết hết về sự phát triển của khoa học kỹ thuật. Nhớ lại sự hưng thịnh - thoái trào của những vật dụng đã gắn liền với cuộc đời mình, chẳng phải là những phút rất tuyệt diệu đó sao!
Đào Thị Thanh Tuyền
| Chia sẻ bài viết: |
Khủng hoảng tuổi dậy thì, các con tò mò và áp lực đồng trang lứa. Các con cá cược nụ hôn đầu đời, cha mẹ giáo dục giới tính như thế nào?
Tình thân gia đình là cội nguồn gốc rễ, là nơi neo giữ những giá trị tinh thần để khi băng mình về phía trước, mọi khó khăn bỗng thành nhỏ bé.
Nhiều đêm chị Vân vẫn mơ tìm lại được mẹ bệnh Alzheimer bị thất lạc. Giấc mơ đoàn tụ sẽ thêm gần với sự chung tay kết nối của cộng đồng.
Một xã hội chấp nhận việc xúc phạm, công kích và bắt nạt người khác trên mạng như một điều bình thường sẽ hình thành môi trường sống độc hại.
Đằng sau sự nhộn nhịp của thị trường giúp việc là một thực tế: mối quan hệ giữa chủ nhà và người lao động chủ yếu vẫn dựa trên niềm tin.
Với trẻ con làng biển, đi câu cá giữa buổi trưa hè đã trở thành một niềm vui bất tận.
Chị N.T.P.M. mang theo câu nói ức lòng của con gái cùng những vết cứa trên cánh tay con đến gõ cửa nhiều cơ quan chức năng.
Thạc sĩ, bác sĩ Huỳnh Võ Tiến giải mã nỗi lo nhan sắc bị ảnh hưởng sau hành trình mang thai và sinh con của nhiều phụ nữ.
Giữa áp lực cơm áo, thất nghiệp, ly hôn và những gánh nặng gia đình, ngày càng nhiều người không xem hôn nhân là đích đến bắt buộc của đời người nữa.
Một nghiên cứu gần đây cho thấy ngoại hình đẹp tuy mang lại hạnh phúc trực tiếp cho nam giới nhưng lại tạo ra áp lực ở phụ nữ.
Nhà nước cần có chính sách công nhận đối với người sa sút trí tuệ là người khuyết tật để có thể tiếp cận với các chính sách an sinh xã hội.
Có hay không sự đánh đổi nhan sắc với thiên chức làm mẹ? Đáp án không đến từ các dịch vụ thẩm mỹ, làm đẹp.
Những bước chuẩn bị rủi ro như: tranh chấp tài sản, tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự hay chọn người giám hộ rất cần thiết với người bệnh Alzheimer.
Trào lưu DINK phản ánh: hạnh phúc cá nhân được ưu tiên hơn nghĩa vụ xã hội.
Bà mẹ nào cũng thương con. Tình thương ấy dường như là bản năng của muôn loài.
Hoa phượng nở, báo hiệu mùa hè về. Mùa của những khoảnh khắc chia tay.
Thiết bị định vị, thiết bị phát hiện té ngã, nhà thông minh cho người cao tuổi… là cánh tay đắt lực giúp nâng cao chất lượng sống cho người bệnh Alzheimer.
Ai trong chúng ta cũng có một cái lọ, đa số là những hạt đậu đen và đỏ ngang nhau. Mỗi ngày qua đi là ta đưa tay bốc ra một hạt.
