AI đã bước vào phòng thu

Trong khi ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu vẫn tranh luận về bản quyền và đạo đức của AI, công nghệ này đã nhanh chóng trở thành một phần trong quy trình sáng tạo của nhiều nghệ sĩ.

33% nhạc sĩ được khảo sát cho biết họ đã sử dụng AI trong quá trình sáng tác. Ảnh minh hoạ

Khảo sát do Phòng thí nghiệm Công nghệ Nghệ thuật Mới nổi Berklee (BEATL) thực hiện với hơn 1.000 người hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc cho thấy 33% người tham gia sử dụng AI để tạo ý tưởng, giai điệu hoặc bản nhạc tham khảo trước khi chỉnh sửa thành tác phẩm hoàn chỉnh. Đáng chú ý, khoảng 26% cho biết họ dùng AI để tạo phần nhạc đệm trong sản phẩm phát hành chính thức, trong khi 31% sử dụng AI để hỗ trợ viết lời bài hát.

Mark Ethier, thành viên nhóm nghiên cứu, nhận định nếu khảo sát được tiến hành cách đây 18 tháng thì những con số này chắc chắn thấp hơn nhiều. Theo ông, tốc độ AI thâm nhập vào quy trình sáng tạo âm nhạc đang diễn ra nhanh hơn dự đoán.

Kết quả cũng cho thấy các nghệ sĩ chuyên nghiệp lại là nhóm sử dụng AI nhiều hơn người mới vào nghề. Có tới 92% người sáng tạo âm nhạc toàn thời gian từng ứng dụng AI dưới nhiều hình thức, trong khi tỷ lệ này ở nhóm mới khởi nghiệp là 56%.

Jim Lucchese, Chủ tịch Berklee, cho rằng điều đáng chú ý không nằm ở việc nghệ sĩ có dùng AI hay không, mà ở cách mỗi người lựa chọn sử dụng công nghệ này như một công cụ sáng tạo hoặc hỗ trợ phát triển kỹ năng.

Cơ hội đi cùng tranh cãi

Sự phổ biến của AI diễn ra trong bối cảnh ngành âm nhạc vẫn chưa tìm được lời giải cho bài toán bản quyền và thù lao đối với các tác phẩm được dùng để huấn luyện mô hình AI. Mới đây, Liên đoàn Nhạc sĩ Mỹ đã kiện Universal Music Group và Warner Music Group vì cho rằng các hãng đĩa hợp tác với các công ty AI âm nhạc Suno và Udio nhưng không bồi hoàn cho những nghệ sĩ có tác phẩm bị sử dụng để đào tạo hệ thống.

Dàn nhạc Beethoven Bonn (Đức) trong buổi diễn tập cho buổi công diễn thế giới bản giao hưởng số 10 của Beethoven, được hoàn thiện bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Ảnh: The Hollywood Reporter.

Một khảo sát khác của The Hollywood Reporter và Frost School of Music cũng cho thấy 52% người được hỏi không muốn nghe nhạc của nghệ sĩ yêu thích nếu tác phẩm đó được tạo ra với sự hỗ trợ của AI.

Dù vậy, AI vẫn đang tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với ngành công nghiệp âm nhạc. Âm thanh do AI tạo ra ngày càng khó phân biệt với sản phẩm của con người, trong khi một số ca khúc hoàn toàn do AI sản xuất đã trở thành hiện tượng trên mạng xã hội. Những người ủng hộ cho rằng công nghệ và kỹ thuật lấy mẫu vốn từ lâu đã là một phần của âm nhạc hiện đại, nhưng phía phản đối cho rằng những tác phẩm được xây dựng từ sáng tạo của người khác khó có thể xem là nguyên bản và hợp lý về mặt đạo đức.

Khảo sát của Berklee cũng cho thấy hơn 75% người tham gia tin rằng video đang có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển sự nghiệp âm nhạc. Điều đó cho thấy AI không chỉ thay đổi cách tạo ra một ca khúc mà còn đang tác động đến toàn bộ hệ sinh thái âm nhạc số, nơi nội dung hình ảnh và video ngày càng quyết định khả năng lan tỏa của một nghệ sĩ.

Tuấn Huy