MỘT CÚ LƯỚT ĐỔI LẤY HÀNG GIỜ XAO NHÃNG

Mỗi ngày, Minh - sinh viên năm hai - đều lên kế hoạch học tập rất rõ ràng. Thế nhưng, chỉ cần mở điện thoại để kiểm tra tin nhắn, anh liền bị cuốn vào TikTok rất lâu. “Ban đầu, tôi chỉ định xem vài video rồi học tiếp nhưng cứ lướt hết video này đến video khác. Có hôm, tôi ngồi học 3 tiếng nhưng thực sự tập trung chưa được 1 tiếng” - Minh kể.

Tương tự, Thảo - sinh viên năm ba - nhận thấy bản thân ngày càng mất kiên nhẫn với những nội dung dài. “Trước đây, tôi có thể đọc sách hàng giờ, bây giờ đọc vài trang là muốn cầm điện thoại; đầu óc lúc nào cũng đòi hỏi những thứ mới hơn, nhanh hơn” - cô nói.

Những trải nghiệm như trên không còn là câu chuyện cá nhân mà đã trở thành mối quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới. Chúng được nhắc đến qua khái niệm Brain Rot.

Đại học Oxford đã chọn Brain Rot là “Từ của năm 2024” - mô tả tình trạng mệt mỏi nhận thức, giảm khả năng tập trung hoặc cảm giác đầu óc bị bào mòn do tiêu thụ quá nhiều nội dung trực tuyến ngắn và giàu kích thích.

Vừa học vừa lướt mạng xã hội là thói quen của nhiều bạn trẻ ngày nay - Ảnh: D.H.

THÔNG TIN NHIỀU NHƯNG TRI THỨC ÍT

Xuất phát từ thực tế đó, nhóm sinh viên ngành công tác xã hội Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM) - Nguyễn Ngọc Diệu Thảo, Nguyễn Mai Cẩm Tú, Trần Lan Anh, Trần Nguyễn Hải Âu - đã thực hiện nghiên cứu “Ảnh hưởng của hiện tượng Brain Rot đến sự hài lòng tức thì, hệ thống kích hoạt hành vi và tình trạng nghiện mạng xã hội ở sinh viên”.

Nghiên cứu cho thấy, hiện tượng Brain Rot có liên hệ đáng kể với xu hướng tìm kiếm sự hài lòng tức thì và tình trạng nghiện mạng xã hội ở sinh viên. Nói cách khác, càng quen với các kích thích nhanh từ nội dung ngắn, người trẻ càng khó trì hoãn nhu cầu và duy trì sự tập trung trong thời gian dài.

Điều đó phần nào lý giải nghịch lý đang diễn ra ở nhiều sinh viên: mong muốn học tập nghiêm túc, tham gia phong trào “học đến tan đá” nhưng gặp khó khăn khi phải ngồi yên với một cuốn sách hoặc một bài giảng kéo dài.

Theo báo cáo “Digital 2024: Vietnam”, người Việt Nam dành trung bình hơn 6 giờ mỗi ngày trên internet; trong đó nhóm tuổi 18-24 sử dụng TikTok thường xuyên nhất.

Nhiều sinh viên tham gia khảo sát cho biết họ thường xuyên vừa học vừa mở mạng xã hội hoặc kiểm tra điện thoại theo phản xạ dù không có thông báo mới.

Một số mô tả cảm giác đầu óc rất mệt nhưng vẫn muốn lướt tiếp. Một số khác thừa nhận cảm thấy trống trải hoặc buồn chán nếu phải rời xa chiếc điện thoại quá lâu.

Các nhà nghiên cứu cho rằng Brain Rot không phải rối loạn tâm thần, cũng không phải lỗi của riêng một nền tảng mạng xã hội nào. Đây là hiện tượng phản ánh sự thay đổi trong cách con người tiếp nhận thông tin giữa thời đại kỹ thuật số.

Giữa vô số nội dung cạnh tranh từng giây để giành sự chú ý của người dùng, thách thức lớn nhất của sinh viên hiện nay có lẽ không phải là thiếu thông tin để học tập mà là giữ được sự tập trung đủ lâu để biến thông tin thành tri thức.

DIỆU THẢO