Theo Quyết định vừa được công bố, Đề án này nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc hội. Khu vực phía Bắc và Tây Bắc thành phố được định vị trở thành một không gian phát triển khoa học công nghệ (KHCN) quy mô lớn, gắn liền với hành lang sản xuất công nghệ cao.

Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký, đánh dấu cột mốc quan trọng trong việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng của TP.HCM theo chiều sâu và bền vững.

Định vị "bộ não khoa học công nghệ"

Mục tiêu cốt lõi của Đề án là giải quyết điểm nghẽn về không gian phát triển, khi khu vực trung tâm hiện hữu chỉ phù hợp cho tài chính và dịch vụ cao cấp. Đô thị KHCN phía Bắc sẽ đóng vai trò là "bộ não", tập trung các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo và thử nghiệm công nghệ.

Sự khác biệt căn bản của mô hình này là việc đặt không gian nghiên cứu ngay liền kề với vùng sản xuất. Điều này giúp rút ngắn tối đa chu trình từ nghiên cứu đến thương mại hóa sản phẩm, khắc phục hạn chế của các mô hình tách rời trước đây.

Cấu trúc không gian tích hợp

Theo nội dung Đề án, cấu trúc phát triển của Đô thị KHCN được tổ chức thành các phân khu chức năng rõ rệt nhưng có sự liên kết chặt chẽ:

Vùng lõi trung tâm: Tại phường Bình Dương với quy mô khoảng 220 ha (mở rộng thêm 103 ha). Đây sẽ là nơi tập trung các hoạt động R&D, chuyển giao công nghệ và ươm tạo đổi mới sáng tạo.

Vành đai sản xuất công nghệ cao: Bao gồm chuỗi các Khu công nghiệp KHCN thế hệ mới như Bình Dương Riverside, Lai Hưng, Cây Trường và VSIP III. Khu vực này đóng vai trò hiện thực hóa các kết quả nghiên cứu thông qua sản xuất thử và sản xuất hàng loạt.

Các công trình hạt nhân: Đề án tận dụng hạ tầng sẵn có để kích hoạt nhanh hệ sinh thái, tiêu biểu là việc chuyển đổi công năng Trung tâm Hành chính tỉnh Bình Dương (cũ) thành Tòa nhà Khoa học Công nghệ thuộc Khu phức hợp rộng 20 ha. Bên cạnh đó là Khu Công nghệ số tập trung TP.HCM (100 ha) và Khu Công nghệ số tập trung Bình Dương (15 ha).

Cơ chế sandbox và hợp tác quốc tế

Một điểm nhấn quan trọng của Đề án là việc áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) dựa trên các nghị quyết đặc thù. Khu vực này cho phép thí điểm các công nghệ chiến lược quốc gia như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và phương tiện bay không người lái (UAV/Drone) trước khi nhân rộng.

Về hợp tác quốc tế, Đề án kế thừa mạng lưới đối tác uy tín như A*STAR, ARTC (Singapore), Fraunhofer ENAS (Đức) và các tập đoàn phát triển hạ tầng hàng đầu như VSIP, Sembcorp, Tokyu Group. Đặc biệt, dự án được xem là biểu tượng hướng tới kỷ niệm 30 năm hợp tác VSIP (1996-2026), hiện thực hóa tầm nhìn VSIP 2.0.

Cam kết net zero và tổ chức thực hiện

Không chỉ tập trung vào kinh tế, Đề án còn tiên phong xây dựng mô hình khu công nghiệp sinh thái và đô thị xanh, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát thải ròng bằng "0" (net zero) vào năm 2050 của Việt Nam.

Để triển khai Đề án, UBND Thành phố giao Sở Khoa học và Công nghệ làm cơ quan thường trực theo dõi và đôn đốc. Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố (HIDS) sẽ chủ trì nghiên cứu mô hình quản lý, trong khi Sở Tài chính chịu trách nhiệm tham mưu về nguồn lực và cơ chế tài chính.