Nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng

Thạc sĩ Hà Công Chờ, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, TP.HCM khẳng định “Bên cạnh những cơ hội to lớn, không gian mạng cũng đặt ra nhiều thách thức đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Học sinh, sinh viên luôn là lực lượng sử dụng không gian mạng thường xuyên, đồng thời là nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai của đất nước, vì vậy, nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng cho sinh viên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Theo Thạc sĩ Hà Công Chờ -Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, TP.HCM, trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc luôn là hai nhiệm vụ chiến lược gắn bó mật thiết với nhau. Bước vào giai đoạn phát triển mới, cùng với những thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới, đất nước ta đang đứng trước những thời cơ và vận hội chưa từng có để phát triển nhanh và bền vững. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định mục tiêu xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đại hội đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng cường quốc phòng, an ninh; bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa; đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc không chỉ được thực hiện trên các lĩnh vực truyền thống mà còn phải được triển khai hiệu quả trên không gian mạng.

Không gian mạng ngày nay đã trở thành một bộ phận quan trọng của đời sống xã hội. Đây là môi trường học tập, nghiên cứu, lao động, sản xuất, kinh doanh, giao tiếp và kết nối toàn cầu. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, không gian mạng cũng đang trở thành địa bàn để các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị lợi dụng chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta bằng nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi. Những hoạt động tuyên truyền xuyên tạc lịch sử dân tộc, phủ nhận thành quả cách mạng, kích động tâm lý bất mãn, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, truyền bá lối sống thực dụng, cực đoan đang diễn ra với nhiều hình thức khác nhau trên các nền tảng số.

Sinh viên là lực lượng xã hội đặc biệt quan trọng, có trình độ học vấn, khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ và là nhóm sử dụng internet, mạng xã hội với tần suất rất cao. Trong tương lai, đây sẽ là nguồn nhân lực trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng nền kinh tế số, xã hội số và công dân số của đất nước. Vì vậy, nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng cho sinh viên không chỉ là yêu cầu của công tác giáo dục chính trị tư tưởng mà còn là nhiệm vụ quan trọng nhằm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Đối với Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, những năm qua công tác giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục quốc phòng và an ninh, giáo dục pháp luật và các hoạt động Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên đã đạt nhiều kết quả tích cực. Phần lớn sinh viên có nhận thức chính trị đúng đắn, có lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, hoạt động tình nguyện và phong trào nghiên cứu khoa học.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy vẫn còn một bộ phận sinh viên chưa nhận thức đầy đủ vai trò của không gian mạng đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Một số sinh viên còn thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin, dễ bị tác động bởi các luồng thông tin sai lệch, chưa nhận thức rõ trách nhiệm công dân khi tham gia mạng xã hội. Trong điều kiện trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, các sản phẩm giả mạo, thông tin xuyên tạc được tạo ra ngày càng tinh vi, việc nhận diện đúng - sai trở nên khó khăn hơn. Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng cho sinh viên bằng những giải pháp đồng bộ, thiết thực và hiệu quả. Theo đó, cần thực hiện một số giải pháp cơ bản sau:

Một là, tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao nhận thức về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên số.

Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng. Nhận thức đúng sẽ dẫn đến hành động đúng. Nhà trường cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục chính trị tư tưởng theo hướng gần gũi với thực tiễn đời sống số của sinh viên. Không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức lý luận, cần làm cho sinh viên hiểu rõ mối quan hệ giữa trách nhiệm công dân với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng. Khi sinh viên nhận thức được rằng mỗi lượt chia sẻ, bình luận hay đăng tải thông tin đều có thể tác động đến xã hội và lợi ích quốc gia thì ý thức trách nhiệm sẽ được nâng lên.

Hai là, xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng và khả năng “miễn dịch” trước các thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Trong điều kiện bùng nổ thông tin hiện nay, điều nguy hiểm không phải là thiếu thông tin mà là khó phân biệt thông tin đúng với thông tin sai. Các thế lực thù địch thường lợi dụng những vấn đề phức tạp, nhạy cảm để cắt ghép, xuyên tạc, kích động dư luận. Vì vậy, sinh viên cần được trang bị tư duy phản biện khoa học, khả năng phân tích, đánh giá và kiểm chứng thông tin trước khi tiếp nhận hoặc chia sẻ. Xây dựng “sức đề kháng” trước các thông tin sai trái chính là xây dựng lá chắn bảo vệ sinh viên trước những tác động tiêu cực từ môi trường mạng.

Ba là, xây dựng ý thức công dân số và trách nhiệm xã hội cho sinh viên.

Đây là nội dung mới, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giai đoạn hiện nay. Ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng trước hết phải bắt nguồn từ ý thức công dân. Một công dân có trách nhiệm sẽ không tiếp tay cho tin giả, không phát tán thông tin độc hại, không vi phạm pháp luật trên môi trường số.

Ý thức công dân số còn được thể hiện ở việc tôn trọng pháp luật, tôn trọng sự thật, tôn trọng các giá trị văn hóa dân tộc và lợi ích quốc gia. Sinh viên cần nhận thức rằng học tập tốt, nghiên cứu khoa học, sử dụng mạng xã hội có văn hóa, lan tỏa những giá trị tích cực, đấu tranh với các biểu hiện sai trái cũng chính là những hành động thiết thực góp phần bảo vệ Tổ quốc.

Trong bối cảnh Đại hội XIV của Đảng xác định phát triển con người là nền tảng, khoa học công nghệ và chuyển đổi số là động lực trung tâm của phát triển đất nước, việc xây dựng ý thức công dân số cho sinh viên càng trở nên cấp thiết. Đây chính là cơ sở để hình thành lớp thanh niên vừa có tri thức, có kỹ năng số, vừa có bản lĩnh chính trị và trách nhiệm xã hội cao.

Bốn là, phát huy vai trò của môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh trong giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng.

Môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh có nhiều lợi thế trong việc trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Nội dung giảng dạy cần được cập nhật thường xuyên, gắn với những vấn đề thực tiễn của an ninh mạng, chiến tranh thông tin, chiến tranh tâm lý và các hình thức chống phá mới trên không gian mạng.

Thông qua các buổi thảo luận, xử lý tình huống, diễn đàn trao đổi học thuật, sinh viên sẽ được rèn luyện kỹ năng nhận diện âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, từ đó nâng cao khả năng tự bảo vệ mình và góp phần bảo vệ cộng đồng.

Năm là, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ.

Đại hội XIV xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm của phát triển đất nước. Trong điều kiện đó, làm chủ khoa học công nghệ không chỉ là yêu cầu phát triển kinh tế mà còn là yêu cầu bảo vệ Tổ quốc.

Đối với sinh viên, việc tích cực nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo chính là hình thức thiết thực để đóng góp vào sức mạnh tổng hợp của quốc gia. Một đất nước có nguồn nhân lực chất lượng cao, có năng lực làm chủ công nghệ sẽ có khả năng bảo vệ lợi ích quốc gia hiệu quả hơn trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Sáu là, xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh trong nhà trường.

Môi trường có vai trò quan trọng đối với quá trình hình thành nhân cách và ý thức của sinh viên. Nhà trường cần phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc xây dựng văn hóa ứng xử trên không gian mạng; kịp thời biểu dương những tập thể, cá nhân có đóng góp tích cực; đồng thời ngăn ngừa những hành vi vi phạm pháp luật và chuẩn mực đạo đức trên môi trường số.

Khi mỗi sinh viên trở thành một chủ thể tích cực lan tỏa thông tin đúng đắn, giá trị nhân văn và hình ảnh tốt đẹp của đất nước, nhà trường sẽ hình thành được một môi trường văn hóa số lành mạnh, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mạng.

Bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng là yêu cầu khách quan của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời đại số. Nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng cho sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành không chỉ góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn trực tiếp tạo dựng nền tảng tinh thần, bản lĩnh chính trị và ý thức công dân cho thế hệ trẻ. Khi mỗi sinh viên có nhận thức đúng đắn, có trách nhiệm xã hội, có năng lực số và khát vọng cống hiến, họ sẽ trở thành lực lượng quan trọng góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.