Phóng to

Chương trình xiếc chào mừng Ngày quốc tế thiếu nhi 1-6 và hè 2009 tại rạp xiếc TP.HCM (công viên 23-9) ngày 24-5-2009. Khán giả đông đúc là hạnh phúc của người biểu diễn - Ảnh: H.T.V.

Hai diễn viên đang tập trung cao độ. Diễn viên một gồng cơ cổ để đỡ được trọng lượng của diễn viên hai, anh - với anh kia trên đầu - đi xuống một cầu thang cheo leo... Diễn viên hai tì bằng đầu - chỉ bằng đầu - vào đầu diễn viên một, anh giữ thăng bằng bằng cách giương tay chân ra như chữ X. Mồ hôi tuôn như tắm trên hai khuôn ngực vạm vỡ... Khán giả vỗ tay đến bỏng rát...

Hai diễn viên vừa xuống đến sàn sân khấu, một dì hấp tấp vượt vòng rào dúi vào tay diễn viên hai hai tờ 50.000đ. Một em bé được ba mẹ đẩy lên, tặng hai anh một tờ 50.000đ.

Các diễn viên mới chỉ diễn được nửa tiết mục. Người cầm tiền có ba lựa chọn: 1: Thảy tiền lên sàn diễn, diễn tiếp như không có chuyện gì xảy ra; 2: Kẹp tiền vào thắt lưng, tiếp tục trình diễn các động tác cực khó khác; 3: Vẫn cầm tiền trong tay trong lúc diễn.

Người cầm tiền chọn cách thứ 3. Anh lại được diễn viên một đỡ lên. Hai người lại châu đầu vào nhau theo tư thế thẳng đứng, chỉ có một điểm tựa là đầu. Diễn viên một - với diễn viên hai trên đầu - đi ngược lên thang. Diễn viên hai cơ thể vẫn căng ra hình chữ X, nhưng lần này tay trái anh nắm chặt 150.000đ khán giả vừa thưởng.

Tiết mục vẫn tiếp diễn. Một động tác khó sau đấy khiến hai người nắm chặt lấy tay nhau. Ba tờ tiền tuột khỏi tay lả tả rơi xuống đất.

Gần kết thúc tiết mục, hai anh lộn vòng từ cầu thang xuống sàn diễn. Khán giả vỗ tay như điên.

Mươi người, nhỏ có lớn có, ào lên tiếp cận và dúi tiền cho hai diễn viên. Mỗi anh cầm chặt một nắm tiền, cúi chào cảm ơn khán giả...

Động tác cuối cùng, động tác khó nhất, buộc cả hai diễn viên phải tập trung. Những tờ tiền lần này được đặt xuống, nhăn nhúm bay trên sân khấu. Diễn viên thực hiện động tác thành công. Khán giả vỗ tay rào rào.

Hai diễn viên cúi nhặt từng tờ tiền trước khi chạy vào hậu trường...

Tôi không lạ cảnh tượng khán giả dúi tiền cho nghệ sĩ và nghệ sĩ lom khom nhặt tiền khi đưa con đi xem chương trình tạp kỹ ở sở thú, công viên hay các nhà hàng... Đó là nơi chợ đời, không thể ngăn cảnh xô bồ bát nháo diễn ra. Ở đó, người nghệ sĩ đang bán một dịch vụ, khán giả đang mua một dịch vụ. Việc tưởng thưởng nghệ sĩ bằng tiền cũng là lẽ dễ chấp nhận (dẫu vẫn thấy có chút gì “trái ngang”...).

Nhưng ở giữa rạp xiếc thành phố, cảnh tượng này diễn ra đã gây cho tôi cảm giác nghẹn ngào... Có khi nào những lần diễn sau, thay vì tập trung 100%, các diễn viên sẽ có một phần ước đoán liệu khán giả có thưởng không? Ai được thưởng? Thưởng bao nhiêu? Sàn diễn mất đi nét đẹp và thiêng liêng riêng của nó, các diễn viên mất đi nhiệt huyết diễn một cách vô tư và sự phân tâm dẫu chỉ thoáng chốc có khi nào đưa tới những tai nạn?...

Nói vậy, tôi nghĩ các anh hoàn toàn xứng đáng được khán giả tưởng thưởng. Khán giả cũng không hề có lỗi khi vô tư khen thưởng cho cái hay, cái đẹp mà diễn viên đã dành tặng cho họ... Các diễn viên cũng có thể vì tế nhị mà không từ chối tiền thưởng.

Thế nhưng nếu cảnh tượng trên cứ diễn ra thì lại không ổn! Về phía diễn viên, như đã nói, sẽ bị phân tâm một cách nguy hiểm. Và ở rạp xiếc, nơi có 60 - 70% những đôi mắt nhìn vào sân khấu là của trẻ thơ, các em có thể sẽ quen với việc đánh giá sự thành công của tiết mục dựa vào tiêu chí được thưởng nhiều hay ít tiền (?). Các em sẽ học cách quy mọi thứ thành tiền...

Theo tôi, cách động viên nghệ sĩ tốt nhất là mọi người hãy cùng đi xem xiếc. Sân khấu xiếc không hề có hát nhép, diễn tục, không có sự cợt đùa vô duyên... Mỗi lần nghệ sĩ xiếc biểu diễn là một lần làm nghề cật lực, tận sức. Không có chuyện làm dối ở đây...

Nếu khán phòng luôn đầy chật (như dịp 1-6 và trung thu hằng năm), các diễn viên sẽ say nghề hơn, cuộc sống của họ cũng khả quan hơn, và trẻ em sẽ học được cách yêu nghề, tôn trọng nghề, làm nghề một cách nghiêm túc... Hôm qua xem xiếc - như nhiều lần trước, chỉ có 1/10 ghế trong khán phòng là có khán giả.

Phải bắt đầu từ đó thôi, dù rất nhỏ...