Năm rồi chúng tôi về trường đông hơn mọi năm, vui mừng thấy các thầy cô vẫn khỏe mạnh và buồn vì sự thiếu vắng thầy Quang, thiếu giọng nói sang sảng, ánh mắt luôn nhìn thẳng của thầy - người mà đám học trò chúng tôi khi xưa vẫn thường gọi lén là “Trương Phi”, vừa đi về cõi vĩnh hằng.

Nhìn ảnh của thầy vẫn được treo cùng những hình ảnh phong trào khác của trường, bên dưới hàng chữ “Tôn sư trọng đạo”, tôi cố kiềm chế cảm xúc để không khóc thành tiếng như những đồng môn khác. Tôi nhớ lại câu chuyện của hơn 24 năm trước...

Năm đó tôi học lớp 12, hằng ngày phải cuốc bộ gần 3km để đến trường. Trong các đồ dùng hằng ngày của tôi, tội nghiệp nhất là đôi dép nhựa, mòn như tờ giấy lại bị vá víu chằng chịt đến nỗi không còn chỗ để vá, và cái quần tây mỗi khi giặt thì phần mông là chỗ lâu khô nhất vì được vá chằng vá đụp một lớp dày. Cũng năm đó, thầy từ trường khác chuyển về làm giáo viên chủ nhiệm lớp chúng tôi.

Tuy không phải là học sinh cá biệt, học lực cũng không tệ nhưng tôi thường xuyên đi học trễ và hầu như không tham gia các phong trào của nhà trường nên bị thầy mời lên “uống nước trà” nhiều lần.

Hằng ngày tôi phải dậy từ lúc 4 giờ sáng thăm câu, gỡ lưới, thăm lờ. Nếu hôm nào cá mắc lưới nhiều hoặc khó gỡ, thì dù tôi có chạy như vận động viên điền kinh vẫn bị trễ giờ và thế là lớp bị trừ điểm thi đua. Khi trường tổ chức cắm trại tôi rất khổ tâm. Tuy tiền đóng góp không nhiều nhưng với tôi là một bài toán không có lời giải.

Cứ mỗi lần thấy lớp phó phụ trách phong trào lân la đến thu tiền là tôi tìm cách lẩn trốn. Thầy gặp riêng để động viên tôi tham gia nhưng tôi viện cớ rất bận, thế là thầy nổi giận cho là tôi không có trách nhiệm với tập thể, không hòa nhập với bạn bè... Tôi chỉ cúi đầu yên lặng, nuốt nước mắt vào trong.

Kể từ đó tôi càng ít nói hơn, cứ lầm lũi đến lớp rồi lầm lũi về nhà, chuyển xuống ngồi ở dãy bàn cuối cùng để lẩn tránh thầy trong những buổi sinh hoạt lớp. Rồi ngày ra trường cũng gần kề, cả lớp như vỡ chợ khi thầy thông báo nhà trường sẽ tổ chức cắm trại và thi văn nghệ cho những lớp cuối cấp.

Lớp của tôi dự định diễn một vở kịch, lớp trưởng nhờ tôi viết kịch bản, tôi đồng ý ngay. Trong thâm tâm tôi rất muốn mình làm điều gì đó cho lớp. Khi lớp trưởng đưa kịch bản cho thầy duyệt, thầy nhìn tôi với ánh mắt vừa vui mừng, vừa ngạc nhiên vì lần đầu tiên đứa học trò lầm lì ít nói, luôn co mình như con cuốn chiếu có đóng góp vào phong trào của lớp.

Ngày cắm trại nhà tôi thu hoạch lúa nhưng tâm trí tôi lại để ở trường, nơi đó bạn bè của tôi chắc đang tất bật thi nấu cơm, kéo co, xe đạp chậm... Đến chiều, thằng bạn thân trong lớp lộc cộc chạy xe đến, trừng mắt: “Sao mày không đi cắm trại? Thầy kêu tao xuống chở mày nè”.

Lúc này tôi mới thú thiệt: “Tao làm gì có tiền đóng mà đi”. Thằng bạn lại sửng cồ: “Không lẽ cả lớp lo một mình mày không được sao!”.

Nghèo thường hay sĩ diện, tôi nhất quyết không đi. Trước khi chạy xe về trường, thằng bạn còn hậm hực: “Tao méc thầy!”.

Tối đó, thầy đích thân đến nhà tôi: “Sao tác giả không đến để xem vở kịch của mình được diễn như thế nào?”, tôi miễn cưỡng ngồi lên xe của thầy. Vở kịch của lớp tôi đoạt giải nhất, phần thưởng là hai trái dưa hấu to. Thầy đưa cho tôi miếng dưa to nhất. Tối hôm đó thầy trò chúng tôi quây quần bên nồi chè tâm sự đến gần sáng. Thầy nói nhiều, nhiều lắm về tương lai của chúng tôi, về tật xấu của những đứa học trò, khuyên từng đứa nên thi vào ngành nào, thi ở đâu...

Tôi nhớ như in lời thầy dặn: “Thầy biết em lúc nào cũng cố kiềm chế cảm xúc của mình nhưng qua vở kịch em viết, thầy biết em có trái tim biết rung động, biết cảm thông. Em phù hợp với ngành tư pháp”. Thầy còn đùa: “Nhưng thỉnh thoảng hãy thả lỏng người ra, cho phép mình cười hoặc khóc thật thoải mái nhé”. Cả lớp đều cười ồ lên, tôi tự tin nhìn thầy để thay một lời hứa.

Ngày thầy mất, tôi vội vã vượt hàng trăm cây số về thọ tang thầy. Nhìn căn nhà nhỏ trong con hẻm sâu hun hút, nhìn hàng trăm học trò nhiều người tóc đã điểm bạc xếp thành những hàng dài viếng thầy lần cuối mới thấy được tình thầy trò của thế hệ chúng tôi thiêng liêng đến mức nào. Và tôi đã cho phép nước mắt mình chảy ra, tôi khóc thật nhiều như đã khóc trong ngày đám tang của ba mình.