Thời gian qua, sau khi tách trung tâm y tế quận, huyện thành hai đơn vị độc lập là bệnh viện và trung tâm y tế dự phòng (TTYTDP), tình trạng thu tiền “dịch vụ” của bệnh nhân lao ngày càng xảy ra nhiều ở các quận, huyện.

Việc này không chỉ khiến nhiều bệnh nhân lao gặp khó khăn do đa số họ là người nghèo, thường sống bằng nghề đổ rác, phụ hồ, đạp xích lô, chạy xe ôm... mà còn đi ngược chủ trương của Chương trình chống lao quốc gia là phát hiện sớm, quản lý điều trị tốt bệnh nhân lao để ngăn chặn lây lan trong cộng đồng.

12 trung tâm có thu tiền!

Khảo sát của chúng tôi ở một số TTYTDP quận, huyện cho thấy TTYTDP Q.11 gần như là đơn vị thu tiền của bệnh nhân lao cao nhất. Bà L.T.M.T. ở đường Hòa Hảo, P.7, Q.11 cho biết chồng bà là ông H.N.P. bị bệnh lao đã phải đóng 150.000 đồng vào ngày 22-7-2009 khi đến đây điều trị.

Biên lai thu tiền của đơn vị này không ghi rõ nội dung thu là gì.

“Tôi xem báo chí và truyền hình thấy thường xuyên nói rằng bệnh nhân lao được điều trị hoàn toàn miễn phí. Thế nhưng, bản thân tôi vẫn bị thu tiền và tất cả bệnh nhân lao cũng bị thu tiền như tôi” - ông H.T.H., bệnh nhân lao đang điều trị tại TTYTDP Q.11, viết đơn bày tỏ bức xúc như vậy.

Theo ông H., TTYTDP Q.11 đã thu của ông 180.000 đồng tiền thuốc, trong đó có 30.000 đồng tiền xét nghiệm đàm.

Không chỉ TTYTDP Q.11, tại TP còn có 11 quận, huyện khác cũng thu thêm tiền của bệnh nhân lao.

Điều này thể hiện rõ trong văn bản của Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch (đơn vị quản lý chương trình chống lao toàn TP) gửi Sở Y tế TP.HCM đầu tháng 2-2010. Nội dung văn bản nói: “Qua công tác giám sát, chương trình chống lao TP nhận thấy có 12/24 TTYTDP quận, huyện có thu phí đối với bệnh nhân lao”.

Mục đích thu phí mà chương trình chống lao TP ghi nhận được là để “hỗ trợ nhân viên làm việc ngoài giờ hành chính, phục vụ các chi phí về nước uống, ly uống thuốc cho bệnh nhân, vật tư tiêu hao...”. Vì vậy, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch đã đề nghị sở cho ý kiến chỉ đạo về vấn đề thu phí trong khám chữa bệnh lao tại các TTYTDP quận, huyện.

Chưa được phép đã thu

Ngày 18-3, trả lời phản ảnh của bệnh nhân, ông Nguyễn Công Chính - phó giám đốc TTYTDP Q.11 - cho rằng Chương trình chống lao quốc gia đòi hỏi bệnh nhân lao phải được uống thuốc và chích thuốc liên tục trong giai đoạn điều trị tấn công từ 2-4 tháng, tùy theo phân loại bệnh lao, dưới sự giám sát trực tiếp của nhân viên y tế.

Để thực hiện được việc này, nhân viên khoa lao phải làm ngoài giờ ngày thứ bảy. Do đó, ban giám đốc TTYTDP Q.11 cho phép khoa lao thu phí dịch vụ vào ngày thứ bảy số tiền 150.000 đồng/bệnh nhân cho một đợt điều trị để có kinh phí chi cho hoạt động làm ngoài giờ và bồi dưỡng độc hại cho nhân viên khoa lao. Việc thu tiền bắt đầu từ tháng 5-2009 đến đầu tháng 3-2010 mới ngưng.

Theo ông Chính, tiền thu được nộp về bộ phận tài vụ, sau khi trừ các khoản điện, nước, đóng thuế thì nộp 60% vào quỹ cơ quan theo quy chế chi tiêu nội bộ. 40% còn lại mới được chi cho hoạt động dịch vụ thứ bảy của khoa lao.

Ông Chính cũng xác nhận có thu 30.000 đồng xét nghiệm đàm cho hai đợt tầm soát lao đối với bệnh nhân tự đến khoa lao TTYTDP Q.11 vì “những bệnh nhân tự đến khoa lao xin xét nghiệm tầm soát lao là xét nghiệm theo yêu cầu”!?

Ông Chính còn thừa nhận việc “xé rào” thu tiền bệnh nhân lao khi chưa có quyết định đồng ý của UBND Q.11 là sai nhưng “không thu thì TTYTDP rất khó phát triển”.

Sẽ nhắc nhở!

Ngày 12-3, bác sĩ Nguyễn Huy Dũng - giám đốc Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, chủ nhiệm chương trình chống lao TP - trả lời chưa nắm cụ thể việc thu tiền bệnh nhân lao của TTYTDP Q.11.

Ông Dũng còn khẳng định Chương trình chống lao quốc gia đã quy định việc chẩn đoán, phát hiện, quản lý, điều trị cho bệnh nhân lao thuộc Chương trình chống lao quốc gia được miễn phí. Ngoài ra, chương trình chống lao TP cũng không có chủ trương về việc thu tiền của người bệnh.

Ông Dũng xác nhận đến nay chưa nhận được trả lời của Sở Y tế TP về việc thu hay không thu tiền dịch vụ làm ngoài giờ và một số khoản thu khác của các TTYTDP quận, huyện mà chương trình chống lao TP đã xin ý kiến.

“Chúng tôi sẽ có văn bản gửi TTYTDP các quận, huyện nhắc nhở về việc không được thu tiền của bệnh nhân lao thuộc Chương trình chống lao quốc gia” - ông Dũng nói.

Ông Lê Trường Giang - phó giám đốc Sở Y tế TP - khẳng định việc thu tiền của bệnh nhân lao tại TTYTDP Q.11 là không đúng vì chưa có chủ trương, văn bản nào cho phép. Sở Y tế sẽ có văn bản nhắc nhở các quận, huyện phải thực hiện đúng quy định, không được thu tiền của bệnh nhân.