Phân luồng học sinh sau THCS vẫn chưa hiệu quả
Số liệu tại Sở Giáo dục và Đào tạo TP HCM cho thấy năm 2015 có trên 75.000 học sinh tốt nghiệp THCS nhưng chỉ khoảng 1.000 học sinh theo hướng học nghề

Phân luồng học sinh sau THCS vào học nghề và trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) đã được ngành giáo dục triển khai thực hiện từ nhiều năm qua nhưng thực tế vẫn chưa hiệu quả khi đa số học sinh tốt nghiệp THCS vẫn vào THPT để học lên ĐH, CĐ. Điều này cũng dễ hiểu khi tâm lý của đa phần phụ huynh chưa sẵn sàng cho con học nghề sau THCS, phần nữa là nhiều trường trung cấp chưa đầu tư đủ mạnh để thu hút học sinh.
Trường trung cấp khó tuyển sinh
Năm 2015, các trường trung cấp ở TP HCM rơi vào khó khăn khi kết quả tuyển sinh cả năm có trường chỉ vài chục học sinh. Khó khăn này được xác định là do nguồn tuyển không có nhiều.
Nguồn tuyển thứ nhất của các trường trung cấp là học sinh sau khi tốt nghiệp THCS. Đối tượng này được đánh giá là ngày càng nhiều khi mà ngành giáo dục đẩy mạnh phân luồng nhưng thực tế lại ngược lại. Tại TP HCM, năm 2014, TP khôi phục việc thi tuyển vào lớp 10 công lập ở tất cả các quận, huyện, thế nhưng ngay cả những học sinh không trúng tuyển vào lớp 10 công lập cũng tiếp tục học lên THPT bằng cách đăng ký vào trường THPT ngoài công lập hoặc học ở các trung tâm giáo dục thường xuyên. Thống kê của sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) TP HCM cho thấy năm 2015 toàn TP có trên 75.000 học sinh tốt nghiệp THCS, hơn 80% trong số đó trúng tuyển vào trường THPT công lập, số còn lại học ở các loại hình trường khác nhưng trường nghề chỉ có chừng 1.000 học sinh theo học.
Nguồn tuyển thứ 2 là đối tượng học sinh đã tốt nghiệp THPT nhưng đối tượng này lại có xu hướng học ĐH, CĐ hơn là đi học trung cấp. Ông Nguyễn Quốc Cường, chuyên viên tuyển sinh Cơ quan đại diện Bộ GD-ĐT tại TP HCM, cho biết năm 2015 cả nước có khoảng 165 trường ĐH, CĐ xét tuyển từ kết quả THPT. Theo đó, bậc ĐH xét thí sinh có kết quả từ 6 điểm trở lên, CĐ là 5,5.
Theo đánh giá của các chuyên gia, các trường ĐH, CĐ xét tuyển học sinh có kết quả 6 và 5,5 là quá thấp, thí sinh nào cũng có thể vào ĐH ngay cả khi không đủ điểm sàn xét tuyển ĐH, CĐ.
Cần đổi mới công tác hướng nghiệp
Một đại diện Bộ GD-ĐT đánh giá công tác phân luồng học sinh sau THCS hiện nay đang gặp nhiều khó khăn và không mấy hiệu quả, mỗi năm chỉ có khoảng dưới 10% học sinh tốt nghiệp THCS vào học trong các cơ sở dạy nghề và TCCN.
Nguyên nhân của tình trạng này là người tốt nghiệp ở các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt là đối tượng sau THCS khó tìm việc khi ra trường; cơ cấu hệ thống giáo dục trung học và sau trung học chưa thực sự hợp lý; chương trình đào tạo của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hiện nay chưa phù hợp với lứa tuổi, đối tượng người học sau tốt nghiệp THCS; chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn thấp nên không thu hút được người học...
Các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác phân luồng được đưa ra như tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về giáo dục nghề nghiệp; đổi mới công tác giáo dục và tư vấn hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông; mở rộng quy mô các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở những vùng còn gặp nhiều khó khăn; tái cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân để tạo ra con đường liên thông và cơ hội học suốt đời cho người dân; hỗ trợ tài chính cho học sinh nghèo và những cơ sở đào tạo tuyển học sinh tốt nghiệp THCS để vào học nghề hoặc TCCN từ sớm...
Thực tế những năm gần đây, tại các trường dạy nghề cũng đã chú trọng quan tâm đến nhu cầu cũng như năng lực thực sự của cá nhân, quan tâm đến chất lượng của công tác giáo dục hướng nghiệp. Các trường này đã làm tốt công tác phối hợp với các công ty, doanh nghiệp đóng trên địa bàn để có sự hướng nghiệp đúng đắn cho các em học sinh. Nhiều trường dạy nghề đã đến các trường THPT thực hiện tư vấn tuyển sinh, trao đổi, hướng nghiệp cho học sinh.
Vững tay nghề, dễ có việc làm
Trong khi có nhiều trường trung cấp chỉ tuyển được vài chục học sinh thì Trường Trung cấp Công nghệ Bách khoa vẫn tuyển được gần 300 cho 3 nghề đào tạo của trường. Trong đó, đối tượng là học sinh đã tốt nghiệp THCS với 200 học sinh đăng ký nhập học.
Ông Nguyễn Trọng Trung, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Công nghệ Bách khoa, cho biết những năm qua, trường luôn đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, thực hành để học sinh vững tay nghề. Đặc biệt trường luôn cập nhật, cải tiến chương trình từ đó dễ tìm được việc làm sau khi tốt nghiệp. Tính đến năm 2015, trường chỉ đào tạo 3 nghề, gồm: Thiết kế đồ họa; quản trị mạng máy tính; kế toán. Cuối năm 2015, trường được phép đào tạo thêm 4 nghề, gồm: Điện công nghiệp, thương mại điện tử, quản trị doanh nghiệp vừa và nhỏ, quản trị khách sạn. Trong năm 2016, trường sẽ đầu tư để xin phép một số nghề mới phù hợp với nhu cầu xã hội.