Phóng to

Dịch giả Lê Khánh Trường

Hàng loạt tác phẩm của Aimatốp, Rưbacốp, Xemiôlốp, Boris Pasternak... được ông dịch sang tiếng Việt như Một ngày dài hơn thế kỷ, Đoạn đầu đài, Những đứa trẻ phố Abát, Bác sĩ Zhivago, Muối của đất, Ban trưa ở phía mặt trời, Trò chơi… đã khắc tên ông vào trái tim độc giả Việt. Tháng 9-2006, ông đã được Kỷ lục Việt Nam công nhận là "người dịch nhanh và nhiều nhất".

“Nhìn lại cuộc đời, mình không thấy hối tiếc gì cả. Bởi làm việc gì mình cũng vắt cạn, dành hết tâm lực cho nó" - dịch giả Lê Khánh Trường mở lời khi tiếp chuyện chúng tôi.

Ông cũng nói ngay rằng, để thành công trong lĩnh vực dịch tiếng Nga, ông tự chọn cho mình con đường đi riêng. Ông rất tự hào vì: "Tôi giỏi tiếng Nga không phải vì đi học ở Nga. Tôi được đào tạo trong nước và tự học là chính!".

Điểm độc đáo nơi ông là phương pháp luyện: "Muốn giỏi bất cứ ngoại ngữ nào cần có quyết tâm cao. Ý chí là số một. Cần phải đọc nhiều và biết phương pháp tích lũy khoa học".

Có lẽ vì thế mà ngay từ khi là sinh viên năm thứ nhất ĐH Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội, ông đã đoạt giải nhất cuộc thi dịch thơ dành cho năm thứ 4. Sau này, ngoài công việc giảng dạy tại ĐH Sư phạm TP Hồ Chí Minh, ông bắt đầu chuyên tâm vào dịch sách.

Ông "khắc kỷ" đến độ mỗi ngày làm việc 15 tiếng đồng hồ "buông bút cầm đũa, buông đũa cầm bút". Ông "siêu" đến nỗi có thể đảm đương tất cả các lĩnh vực dịch tiếng Nga từ ngoại giao, khoa học, kinh tế, chính trị. Vì thế, vai trò của ông khá quan trọng khi phiên dịch cho cấp lãnh đạo và dịch những bộ sách "chiến lược", "nền tảng". Cao điểm nhất là năm 1985, ông đã dịch một loạt 50 cuốn thuộc lĩnh vực "định hướng phát triển".

Tuy nhiên, ông vẫn say mê những trang văn học Nga - Xô-Viết. Ông dịch nó với niềm say mê "tâm hồn Nga" thấm đẫm: "Thời cuộc có thể thay đổi nhưng Nga vẫn là một dân tộc lớn. Tinh thần yêu nước và cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc của họ là vĩ đại. Những trang văn hay sẽ còn sống mãi...".

...Những ngày này, niềm vui của ông là đọc lại Kim Dung và những bộ sách ông dịch từ tiếng Hoa.

Thật độc đáo, vào năm 54 tuổi thì ông quyết định học thêm tiếng Hoa. Ban đầu chỉ để "hiểu biết thêm" nhưng sau đó ông "nhập hồn" nhuần nhuyễn, để dịch hàng loạt tác phẩm văn chương nổi tiếng như Thần điêu hiệp lữ, Ỷ thiên Đồ long ký (trọn bộ 8 tập) của Kim Dung, Địa lý toàn thư của Lưu Bá Ôn, Từ điển văn hóa cổ truyền Trung Quốc (2.400 trang), Trung Hoa dưỡng sinh bảo điển... và cũng chính ông là người biên soạn cuốn Từ điển tục ngữ Hán - Việt đầu tiên, được giới trí thức đánh giá cao.

Kỷ lục Việt Nam trao tặng ông danh hiệu "Người dịch nhiều nhất và nhanh nhất Việt Nam" hoàn toàn xứng đáng.