Sống trong lề thói ấy, cả cuộc đời làm dâu của mẹ tôi là một cuộc "cách mệnh" để chứng minh điều ngược lại: con gái được nuôi dạy đàng hoàng cũng thành đạt, hiếu để chẳng kém gì trai.

Cần phải nói thêm rằng mẹ tôi thuộc tuýp người tháo vát đảm đang. Nghỉ biên chế nhà nước - không phải cán bộ gì to tát, chỉ là công nhân cạo mủ nặng nhọc - mẹ tôi mua đất rẫy, trồng khoai mì, tích cóp mua thêm dần, cuối cùng cũng được vài mảnh vườn nhỏ. Mảnh trồng tiêu, mảnh trồng điều, mảnh trồng cao su… Cứ thế, mỡ màu từ đất nuôi chúng tôi ăn học và làm chúng tôi phổng phao, trắng da dài tóc.

Năm tôi học lớp 11, sau niềm hân hoan tôi thi đậu giải văn quốc gia, một cuộc chiến giữa tôi và mẹ nổ ra. Tôi bên này chiến tuyến, đơn thương độc mã. Bên kia - “dẫn đầu” là mẹ, sau đó là ông nội, bố, chị gái, họ hàng nội ngoại, thầy cô… hừng hực khí thế để nhảy vào… sắp đặt cuộc đời tôi.

“Phe địch” dành hàng buổi để “dụ hàng”, tấn công tư tưởng tôi bằng nhiều lập luận: con gái làm giáo viên thì nhàn thân, ổn định, dễ xin việc (thầy hiệu trưởng hứa dành hẳn một chỗ cho tôi, gọi là “trải thảm đỏ đón nhân tài”). Thêm nữa, đối với ông tôi, nghề sư phạm hay hơn cho cháu gái ở chỗ… không phải đóng học phí!

Thấy những lí do đưa ra không đủ hấp dẫn tôi, mẹ tiếp tục “triệt hạ” tinh thần tôi bằng những khó khăn của nghề báo. Thứ nhất, khoa báo chí lấy điểm rất cao. Thứ hai, đó là nghề lông bông, vất vả. Thứ ba, quan trọng nhất, tôi không có khả năng viết báo. Báo tường không phải là báo, thơ không phải là báo vân vân và vân vân…

Chiến đấu theo kiểu… chữ nghĩa, tôi viết hẳn một bài báo có nhan đề “Thưa mẹ, con muốn làm phóng viên!” trên báo Kiến thức Gia Đình, giải thích khúc chiết rõ ràng sự lựa chọn của mình và mang tạp chí về đưa cho mẹ. Khỏi phải nói mẹ tôi ngạc nhiên thế nào. Mẹ tôi bị thuyết phục đến mức "chung lưng đấu cật" cho mong muốn làm phóng viên của tôi. Cuối cùng, gia đình tôi cũng xuống nước, không ép tôi theo nghề giáo viên nữa...

Món quà “vật chất” đầu tiên tôi tặng mẹ là vào năm nhất, đó là một… cái khăn. Mẹ không bao giờ biết: đó là lần đầu tiên tôi làm thêm trong đời. Tôi đưa cái khăn cho mẹ, cười ngượng nghịu: Mẹ, món quà đầu tiên! Mẹ cười hiền: Thứ hai! Rồi dí yêu vào trán tôi, mẹ bảo: “Quà đầu là bài báo năm kia của cô ấy. Cái trán dồ, bướng kinh!”.

Chỉ với một bài báo thôi, mẹ biết rằng tôi đã lớn, có bản lĩnh, có ước mơ. “Món quà” ngang bướng đó có giá trị vật chất hẳn hoi, nhuận bút đủ đãi cả nhà ăn một bữa thịnh soạn. Tôi vui quá nên đã không còn nhớ đến.

Sau này khi đã ra trường hai năm, tôi vẫn giữ thói quen mua quà cho mẹ trong tất cả những chuyến đi, ở nơi tôi đặt chân đến. Món quà lớn nhất, tôi muốn sống đường hoàng với nghề, cho tất cả mọi người thấy rằng mẹ đã đúng: con gái cũng có thể làm báo giỏi...

Tặng mẹ thế vẫn còn quá ít, bởi đơn giản là mẹ đã dành tặng tôi cả một cuộc đời.