Phóng to

Học sinh các trường trung học ở Mỹ cũng bắt đầu quan tâm đến vụ kiện. Trong ảnh: hai HS Trường Wake với đề tài nghiên cứu "Chất độc da cam ở VN" - Ảnh tư liệu

TT - Ngày 24-9, sau khi danh sách nạn nhân chất độc da cam VN tham gia khởi kiện các công ty hóa chất Mỹ tăng thêm 21 người, các công ty này đã gửi yêu cầu đến tòa án đòi hủy bỏ vụ kiện, với lý do là luật pháp Mỹ không qui định về việc bồi thường cho người nước ngoài.

Luật sư Constantine P. Kokkoris - người trực tiếp chịu trách nhiệm về vụ kiện này - cho biết:

- Tôi dành hầu như toàn bộ thời gian của mình, ngày cũng như đêm, để nghiên cứu hồ sơ thực hiện vụ kiện này. Nhiều luật sư khác cũng hết sức tích cực tham gia để bảo vệ những công dân VN tại tòa án Mỹ.

Thông tin quan trọng và mới nhất liên quan đến vụ kiện là chúng tôi vừa thay đổi một số điểm trong hồ sơ khởi kiện trình lên tòa án. Cụ thể, đã có thêm 21 người được đưa vào danh sách nguyên đơn. Phía bên bị đơn, những công ty hóa chất ra sức phản đối việc chúng tôi đưa thêm vào danh sách nguyên đơn khi mà thời gian bắt đầu phiên tòa không còn nhiều. Họ đang cố yêu cầu tòa án dời ngày xét xử đến 12-12.

Theo thông tin mà tôi nhận được, họ bảo rằng hoặc là hủy danh sách mới của chúng tôi, hoặc phải cho họ thêm ba tuần nữa để chuẩn bị. Chúng tôi đang chờ quyết định của tòa án.

* Hiện giờ công việc chính của các ông là gì?

- Trong khi chờ phiên tòa diễn ra, chúng tôi cực kỳ bận rộn vì phải nghiên cứu hồ sơ, chứng cứ được cung cấp bởi những bị đơn trong vụ kiện 20 năm trước của các cựu binh Mỹ. Có khoảng 600.000 trang tài liệu được lưu giữ trong Trung tâm Lưu trữ quốc gia của Mỹ mà chúng tôi được các vị thẩm phán yêu cầu phải tìm hiểu kỹ.

Mỗi ngày, công việc của chúng tôi là đọc, đánh dấu và photo lại tất cả những gì có thể mang ra trước tòa cùng với những hồ sơ tóm tắt về pháp lý của các nạn nhân để thuyết phục bồi thẩm đoàn đồng ý tiếp nhận vụ kiện. Hiện các công ty hóa chất Mỹ lại vừa gửi kiến nghị hủy bỏ phiên tòa vì những lý do không chính đáng. Hạn cuối của chúng tôi hiện nay là 12-11, và kế hoạch được vạch ra là phải hoàn chỉnh toàn bộ hồ sơ trước ngày này.

* Ông từng phát biểu trên nhiều phương tiện truyền thông nước ngoài là ông tham gia vụ kiện này một cách hoàn toàn tự nguyện. Vậy đâu là động lực của việc làm này?

- Tôi đã không kềm được nước mắt khi đến Bệnh viện Từ Dũ, nhìn những hình hài bé bỏng của các em đau đớn mỗi ngày vì tác hại của hóa chất. Bác sĩ giám đốc Nguyễn Thị Ngọc Phượng đã tiếp cho tôi một nguồn năng lượng vô tận để tôi dồn hết sức vào vụ kiện này. Các em đau đớn nhưng khả năng giúp đỡ của bệnh viện thì rất hạn chế, và tôi đọc được nỗi buồn trong mắt bác sĩ Phượng khi bà nói về những gì đã làm cho các em...

Phóng to

Toàn văn văn bản mới nhất của luật sư Kokkoris gửi đến tòa án - Ảnh: T.T.D.

Nhìn thấy các nạn nhân chất độc da cam ở VN, tôi cảm nhận được một sự cam chịu số phận quá lớn của họ. Mối quan hệ Việt - Mỹ đang phát triển rất tốt đẹp. Nước Mỹ có một bộ khung luật pháp để điều chỉnh và bồi thường những sai lầm mà họ đã gây ra.

Công việc mà chúng tôi đang làm chỉ là sử dụng hệ thống luật pháp đúng đắn này để cùng các nạn nhân gióng lên tiếng chuông báo động với tòa án và xã hội Mỹ về những sai lầm nghiêm trọng của họ trong cuộc chiến phi nghĩa ở VN. Điều kinh khủng nhất mà chúng tôi muốn nói lên là sự phá hoại tàn khốc của cuộc chiến này vẫn còn để lại những di chứng đau xót ở VN khi mà nhiều thập kỷ đã trôi qua.

* Ông đánh giá thế nào về khả năng giành chiến thắng của các nạn nhân VN?

- Mục đích của vụ kiện sẽ nhắm vào việc đòi bồi thường cho các nạn nhân. Các điều luật Mỹ thật ra không qui định rõ về chuyện có bồi thường cho nạn nhân là người nước ngoài phải chịu hậu quả do tác động của hóa chất sử dụng trong cuộc chiến do Mỹ thực hiện hay không.

Các công ty hóa chất đều vin vào điều này để yêu cầu tòa hủy bỏ vụ kiện vì luật không quy định chuyện bồi thường theo kiểu này. Đây cũng là điểm đầu tiên mà chúng tôi tập trung vào để “chiến đấu”. Nói một cách công bằng, chúng tôi đoan chắc mình sẽ thắng trong phần tranh luận này.

Nếu bước khởi đầu suôn sẻ, phần tiếp theo chúng tôi sẽ trưng ra những bằng chứng khoa học về tác hại của chất độc da cam lên cơ thể người nhiễm và những thế hệ con cháu của họ. Đã có nhiều báo cáo khoa học về vấn đề này được thu thập, chứng minh dioxin là tác nhân gây nên hàng loạt căn bệnh nguy hiểm nhất: ung thư, sẩy thai, thai dị dạng...

Trong phần quyết định của phiên tòa, các nghiên cứu khoa học, chứng minh nhân thân và so sánh với những người có cùng hoàn cảnh sống của các nạn nhân, đặc biệt là những người tham gia vụ kiện là rất quan trọng. Tôi đã có trong tay những bằng chứng có độ tin cậy khoa học cao, bác sĩ Phượng cũng cho biết vẫn đang tiến hành thêm nhiều nghiên cứu khác bởi những nhà khoa học Mỹ và VN. Tôi tin những nghiên cứu này sẽ là tác nhân giúp vụ kiện vì công lý thắng lợi.

* Xin cảm ơn ông.

Không chỉ là công lý cho các nạn nhân VN, những nạn nhân người Mỹ cũng đang phải đòi công lý cho chính mình. Số báo ngày mai là một câu chuyện dài như thế của một người vợ - người đầu tiên may “tấm chăn nước mắt” để treo lên đó những đau đớn, mất mát và sự thất vọng mà chồng bà đã phải gánh chịu.

Bà Jennie R. le Fevre vừa mất ngày 8-9-2004. Nhưng trong nhật ký của mình, bà viết: “Chúng tôi sẽ không cho phép những nạn nhân chất độc da cam bị bỏ quên”…

-----------------------

* Kỳ tới: Câu chuyện của những tấm chăn nước mắt

Luật sư Constantine P. Kokkoris thường được biết đến với cái tên Dean Kokkoris. Ông có văn phòng tại địa chỉ 225 Broadway, suite 612, New York. Tham gia vụ kiện còn có các luật sư đến từ nhiều vùng của Mỹ bao gồm: William H. Goodman, Jonathan C. Moor (văn phòng luật Moore & Goodman, New York); Kathleen Melez (Los Angeles); Jonathan W. Cartee (văn phòng luật Cartee & Morris, Birmingham); Robert B.Roden, D.Frank Davis, John E.Norris (Birmingham). Lá đơn do Kokkoris đại diện gửi lên tòa án liên bang Mỹ tại Brooklyn, New York dài 69 trang in có tiêu đề “Tác nhân da cam - tranh chấp về nghĩa vụ pháp lý” với danh sách nguyên đơn gồm có: Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin VN; Phan Thị Phi Phi, Nguyễn Văn Quý và Vũ Thị Loan - đại diện cho Nguyễn Quang Trung và Nguyễn Thị Thúy Nga; Hồ Kan Hải - đại diện cho con Nguyễn Văn Hoàng; Hồ Thị Lệ - đại diện cho người chồng đã chết Hồ Xuân Bát; Nguyễn Mười; Nguyễn Đình Thanh; Đặng Thị Hồng Nhựt; Nguyễn Thị Thu - đại diện cho con Nguyễn Sơn Linh và Nguyễn Sơn Trà; Võ Thanh Hải và Nguyễn Thị Hoa - đại diện cho con là Võ Thành Tuấn Anh; Lê Thị Vinh; Nguyễn Thị Nhâm; Nguyễn Minh Châu; Nguyễn Thị Thới; Nguyễn Long Vân; Tòng Thị Tú và Nguyễn Thắng Lợi...