Phóng to

Tại hội thảo, câu chuyện liên kết kém giữa các địa phương trong vùng được thảo luận nhiều nhất - Ảnh: Việt Hùng

Không chỉ dừng lại ở đó, diễn đàn còn bật ra nhận định: các hạn chế trong liên kết còn kìm hãm sự phát triển của vùng đất giàu tiềm năng này.

Thiếu người cầm trịch, mạnh ai nấy làm

"Cơ sở của liên kết là niềm tin, sự tín nhiệm lẫn nhau, thông tin công khai, minh bạch, có khung pháp luật rõ ràng"

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công thương Lê Danh Vĩnh nhìn nhận ngoài đặc điểm là vùng có điểm xuất phát kinh tế thấp, VKTTĐ miền Trung có cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, khó khăn về nguồn tài chính đầu tư, nguồn nhân lực... Trong khi đó cơ chế, chính sách chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, chưa có sự ưu đãi vượt trội nào thật sự hấp dẫn.

Ông Vĩnh cho rằng tồn tại này nằm ở tầm vĩ mô. Đó là chưa có một cơ quan đủ mạnh để cầm trịch cho sự hợp tác, liên kết giữa các địa phương trong vùng, các ngành và các khu kinh tế đang có mặt trên địa bàn. Chưa có đủ những hành lang pháp lý, cơ chế đảm bảo hợp tác phát triển vùng, còn nhiều bất cập trong quy hoạch. Chưa khai thông hết khả năng mở rộng giao thương, kết nối các lợi thế hợp tác ngay trong nội vùng và liên vùng...

Theo TS Nguyễn Văn Lạng - thứ trưởng Bộ Khoa học - công nghệ: để miền Trung phát triển cần có chính sách kêu gọi phát triển hạ tầng, tập trung xây dựng một số cảng nước sâu lớn, nâng cấp quốc lộ 1 để kết nối với các khu vực khác, tiếp tục phát triển đường bay quốc tế vào trong khu vực; phát triển hệ thống đường sắt. Trong đó, đáng quan tâm là tập trung phát triển Đà Nẵng trở thành trung tâm của các viện nghiên cứu, khu công nghệ cao, giáo dục và đào tạo, trở thành TP động lực của cả vùng.

Ông Trần Đình Thiên - viện trưởng Viện Kinh tế VN - hóm hỉnh: “Tôi có cảm giác là cả nước có 63 nền kinh tế tỉnh thành và một nền kinh tế trung ương. Ai cũng muốn mình là nhất và không ai chịu ai cả”.

Theo ý ông Thiên, các địa phương miền Trung cần tính toán lại việc liên kết, hợp tác trên các lĩnh vực: du lịch biển, phát triển giao thông, đào tạo nguồn nhân lực, các khu công nghiệp... dĩ nhiên là phải có một cơ chế điều hành và sự hợp tác đúng nghĩa.

Liên kết theo hướng nào?

TS Trương Đình Hiển, một người dân miền Trung, nhận xét: VKTTĐ miền Trung cần một vùng hạ tầng kinh tế - xã hội gồm cả hạ tầng giao thông, hệ thống đường ngang nối miền Trung với Lào và Campuchia. Chính hệ thống đường ngang này sẽ vực dậy cả một vùng kinh tế phía tây và tiểu vùng sông Mekong. Cần hình thành và phát triển mạnh hệ thống giao thông đường thủy, phát triển cảng lớn, thành lập cảng nhỏ, hệ thống các cảng biển phải kết nối lại với nhau để phát huy lợi thế giao thông thủy. Đầu tư cho hệ thống ĐH Đà Nẵng và Huế để đào tạo nguồn nhân lực.

Để liên kết phát triển theo từng cụm ngành nghề, TS Trương Đình Hiển đề xuất: tập cho Đà Nẵng và Huế làm công tác đào tạo nhân lực và phát triển công nghệ cao, Đà Nẵng phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ, Huế - Đà Nẵng - Quảng Nam liên kết phát triển du lịch, các khu kinh tế Chu Lai - Dung Quất - Nhơn Hội liên kết cụm ngành để phát triển dưới sự hỗ trợ về nguồn nhân lực từ ĐH Huế và ĐH Đà Nẵng.

Cùng nói về việc liên kết hợp tác, chuyên gia kinh tế - TS Lê Đăng Doanh khẳng định: phải có một cơ chế rõ ràng trong liên kết, hợp tác và phải có sự liên kết các hạ tầng giao thông thật sự thông thương. Lợi thế của miền Trung còn là liên kết để kết nối với Myanmar, Lào, mở cửa cho họ ra biển và miền Trung là cửa ngõ khai thác thị trường này. Ông đưa ra hình ảnh “kẻ xây người phá, trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” để nói về hệ quả của việc thiếu liên kết nếu xảy ra.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế Nguyễn Văn Cao tự nhìn nhận: các địa phương trong vùng còn cạnh tranh không lành mạnh làm tiềm năng không được phát huy. Ông dẫn chứng: mỗi năm tỉnh thành nào cũng có 5-6 lễ hội nên chồng chéo, hiệu quả khai thác giảm. Thậm chí, theo ông “tính liên kết, hợp tác lỏng lẻo còn cạnh tranh trực diện, hợp tác chân thành thì yếu”.

Ngoài nội dung kết nối phát triển cơ sở hạ tầng, các giải pháp hợp tác liên kết, xác định thế mạnh vùng, các đại biểu tham dự diễn đàn cũng tập trung thảo luận về vai trò của doanh nghiệp và việc xây dựng cộng đồng doanh nghiệp mạnh làm nòng cốt cho sự phát triển vùng; đề xuất cơ chế phối hợp điều hành và cơ chế chính sách đặc thù cho năm tỉnh thành và mô hình tổ chức VKTTĐ miền Trung.

Bộ Công thương và lãnh đạo năm tỉnh thành đã ký kết hợp tác liên kết VKTTĐ miền Trung và đưa ra chương trình hành động cho việc liên kết, hợp tác phát triển vùng.

Phóng to Nhà máy lọc dầu Dung Quất là một trong những khu kinh tế trọng điểm của khu vực miền Trung - Ảnh: Kim Em VKTTĐ miền Trung gồm năm tỉnh thành: Thừa Thiên - Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi và Bình Định, có tổng diện tích 27.884km2 với dân số hơn 6,5 triệu người, trong đó có 558km bờ biển. Đây là vùng kinh tế lớn thứ ba tại VN. Đặc trưng của vùng này là các khu kinh tế cảng biển tổng hợp. Các khu kinh tế gồm có: Khu kinh tế mở Chu Lai, Khu kinh tế Dung Quất, Khu kinh tế Chân Mây và Khu kinh tế Nhơn Hội. So với hai vùng kinh tế trọng điểm còn lại, vùng kinh tế này yếu kém hơn về mặt hạ tầng và nhân lực nhưng lại có tiềm năng lớn về cảng biển trung chuyển lớn và phát triển du lịch nghỉ dưỡng (chiếm phần lớn các dự án khu nghỉ mát biển của cả nước) và di sản thế giới (khu vực Trung bộ chiếm 6/7 di sản thế giới tại VN). Tốc độ tăng GDP trung bình từ 10,6-11,5%/năm.