Phóng to

Nhưng quan hệ giữa hai nước đã từng có trong xa xưa. Dấu ấn đầu tiên có thể nói đến địa danh “Ka Chu” in trên các tấm bản đồ của hai nhà địa lý học danh tiếng xứ Flandre (nay là Bỉ), G.Mercator (1512-1594) và A.Ortelius (1527-1598). “Ka Chu” chính là Kẻ Chợ, tên gọi phổ biến của kinh thành Thăng Long khi đó. Địa danh “Cauchinchine” (Đàng Trong) cũng đã xuất hiện trên những tấm bản đồ này.

Đến thế kỷ 17 thì người dân Bỉ đã được biết đến xứ sở Đàng Trong (Nam Trung bộ và Nam bộ ngày nay) qua cuốn sách Quan hệ của Giáo đoàn Dòng Tên (Jesus) tại vương quốc Đàng Trong được xuất bản tại Louvain (Bỉ) vào năm 1632 của nhà truyền giáo Ý Christoforo Bori, người đã đến Đàng Trong vào năm 1618. Cũng trên phương diện xuất bản, năm 1794 tại thành phố Liège (Bỉ), cuốn Những tin tức về những hoạt động truyền giáo phương Đông ra mắt bạn đọc, trong đó có những đoạn tường thuật những biến động của Đàng Trong với cuộc khởi nghĩa của anh em nhà Tây Sơn và xã hội nước ta hồi thế kỷ 18.

Năm 1870, khi thực dân Pháp chưa hoàn thành cuộc chinh phục thuộc địa ở Đông Dương thì vua Leopold đệ nhị đã cho đặt tòa lãnh sự của Bỉ tại Sài Gòn và viên lãnh sự đầu tiên là O.Lafond. Cách đây đúng một trăm năm (1906) thì đặt tiếp lãnh sự tại Trung và Bắc kỳ.

Còn người VN đầu tiên tiếp xúc với những trí thức người Bỉ lại chính là Trương Vĩnh Ký (1837-1898), khi dự một cuộc hội nghị Đông phương học tổ chức tại Paris (Pháp) vào năm 1889.

Cũng liên quan đến nước Bỉ còn một nhân vật và một sự kiện đáng nhắc đến. Đó là sự kiện chiếc máy bay đầu tiên cất cánh từ châu Á lại do một phi công người Bỉ điều khiển và địa điểm diễn ra là tại sân quần ngựa Phú Thọ (Sài Gòn). Viên phi công tên Charles Van Den Borg, vốn là một nhà thể thao nổi tiếng người Bỉ ở châu Âu. Ông đã từng là một tay đua xe đạp đoạt giải cao ở châu Âu, đồng thời là người sớm đến với ngành hàng không và là một trong những phi công có bằng cấp sớm nhất châu Âu.

Năm 1910, cùng với chiếc máy bay kiểu Farman II, ông xuống tàu biển qua châu Á với dự kiến sẽ trình diễn loại máy bay mới mẻ này và ban đầu chọn Singapore là địa điểm tổ chức. Một phần vì thấy nhà cầm quyền ở đây tỏ ra chưa mặn mà, lại gặp con gái viên toàn quyền Đông Dương ở trên tàu thay mặt cha tha thiết mời sang Đông Dương, Van Den Borg đã quyết định cập bến Sài Gòn. Ngày 10-12-1910, chiếc Farman II được lắp đặt và cất cánh tại trường đua Phú Thọ trước sự chứng kiến của 15.000 người dân Sài Gòn. Đó là cuộc cất cánh đầu tiên, trước cả những sự kiện tương tự diễn ra ở Nhật Bản, Xiêm (Thái Lan) và Hong Kong.

Cũng nói thêm rằng viên phi công Van Den Borg sau chuyến bay này đã quyết định ở lại sống tại Sài Gòn, từ đó đi lưu diễn máy bay nhiều nơi ở châu Á. Trừ thời gian Đại chiến thế giới lần thứ nhất phải trở về châu Âu làm nghĩa vụ quân sự, sau đó ông trở lại và sống ở Sài Gòn cho đến tận năm 1958 thì qua đời, thọ 84 tuổi. Với thành phố Sài Gòn, Van Den Borg còn là người khởi xướng nhiều hoạt động thể thao như xây vòng đua xe đạp, tổ chức truyền bá quyền anh, đấu kiếm...

Sau Van Den Borg còn phải nói chuyến qua thăm Đông Dương của hoàng tử Leopold và công chúa Astrid của Hoàng gia Bỉ đến Sài Gòn trong chuyến du khảo sưu tầm thú cho vườn thú quốc gia và cổ vật cho Hoàng gia Bỉ. Có lẽ vì thế mà chính quyền thuộc địa đã đặt tên cho một phố ở Sài Gòn là đường Vua Albert I (nay là đường Đinh Tiên Hoàng), phố Louvain (nay là Đề Thám) và Kè Bỉ (Quai de Belgique) nay là bến Chương Dương...

Đó là những sự kiện lịch sử gắn bó hai quốc gia, cho dù lúc đó VN chưa phải là một quốc gia độc lập.

Tháng 9-2006