Để trả lời câu hỏi, phải chứng minh nhà báo Lan Anh đã bị khởi tố vì một cái cớ không mấy thuyết phục. Chúng ta hãy thử làm điều đó...

Ngày 5-1-2005, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố bị can và lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú đối với Nguyễn Thị Lan Anh (bút danh Lan Anh), phóng viên báo Tuổi Trẻ TP.HCM về hành vi “chiếm đoạt tài liệu bí mật nhà nước”.

Lý do: Phóng viên Lan Anh đã đưa tin trên báo Tuổi Trẻ về một công văn của Bộ Y tế “đề nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Kế hoạch - Đầu tư làm đầu mối, phối hợp với các bộ, ngành tổ chức thanh tra, kiểm tra toàn diện Công ty Zuellig Pharma VN”, Cơ quan An ninh xác định về hình thức, công văn này thuộc danh mục tài liệu bí mật trong ngành y tế, nên khởi tố phóng viên Lan Anh để điều tra.

Luật sư Trần Vũ Hải - Công ty Luật Hà Nội:Cần tránh để hiểu lầm nhà báo bị trù dập

Trên thực tế có nhiều tài liệu được đánh dấu mật nhưng không thể coi là tài liệu mật vì không đáp ứng điều kiện của những quy định pháp luật về bí mật. Có nhiều lý do cho thực trạng này như do thói quen (mọi tài liệu của Nhà nước đều là tài liệu mật) hoặc do tâm lý ngại công khai những tin tức mà lẽ ra người dân phải được biết.

Trong vụ việc của phóng viên Lan Anh, nội dung tin tức (Bộ Y tế đề nghị Chính phủ yêu cầu Bộ Kế hoạch -Đầu tư thanh tra toàn diện một công ty về dược có vốn đầu tư nước ngoài) là một nội dung đã được một số quan chức Bộ Y tế thông báo trước cho báo chí, không thể coi là một nội dung mật, mặt khác đối chiếu với những quy định về bí mật, nội dung tin này cũng không được xếp vào danh mục bí mật ngành y tế.

Điều 8 khoản 4 BLHS quy định “Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể, thì không phải là tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác”. Giả thiết rằng công văn ngày 19-5-2004 của Bộ Y tế là tài liệu mật nhưng nếu chúng ta hỏi bất kỳ người dân nào nếu nội dung công văn đó (đề nghị thanh tra một công ty về dược đang bị dư luận lên tiếng vì bán giá cao) được tiết lộ, thì họ có coi là hành vi gây nguy hiểm cho xã hội không? Câu trả lời chắc chắn là không. Nói cách khác, nếu như công văn đó là tài liệu mật thật, cơ quan có thẩm quyền có thể xử lý sự việc bằng phương thức khác, không nên truy cứu trách nhiệm phóng viên Lan Anh, để tránh những hiểu lầm không đáng có rằng có hiện tượng trù dập những nhà báo mạnh dạn đấu tranh vì lẽ công bằng như phóng viên Lan Anh.

Phó trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM - Luật gia Trương Trọng Nghĩa: Xử lý hình sự nhà báo làm lợi cho xã hội nhằm bảo vệ ai?

Thực tế có những hành vi về hình thức có thể có dấu hiệu tội phạm, nhưng nếu hậu quả lại có lợi cho đất nước, nhân dân cho toàn xã hội thì việc khởi tố, xử lý hình sự hành vi này lại là việc làm gây hại. Cũng có hành vi có dấu hiệu tội phạm có hại cho xã hội nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể thì không là tội phạm, do đó không thể bị xử lý hình sự.Mục đích tốt của Lan Anh là để bình ổn giá thuốc, siết chặt quản lý, bảo vệ người dân... thì không thể xử lý hình sự. Nếu cô ấy có sai phạm gì ở cách làm việc thì xử lý bằng hình thức khác.

Nếu một phóng viên trong khi hành nghề có những sai phạm về phương pháp, nhưng có động cơ, mục đích tốt, không gây tác hại nguy hiểm, mà trái lại còn làm lợi cho xã hội thì xử lý hình sự phóng viên ấy là nhằm bảo vệ ai?

Đỗ Hoài Anh- Giám đốc Công ty Truyền thông Tiền Phong: “Nếu Lan Anh sai cũng chỉ là sơ suất nhỏ”

- Theo tôi phóng viên Lan Anh đã nêu ra được vấn đề về giá thuốc. Việc làm của cô nếu có vi phạm quy chế về tiết lộ thông tin bí mật thì cũng nên được chiếu cố trong trường hợp này. Về mặt nghiệp vụ nếu cô ấy có sai thì cũng chỉ là một sơ suất nhỏ mang tính kỹ thuật có thể bỏ qua bởi tin này được đưa sau khi đã có một cuộc họp báo thông báo về sự việc này trước đó của Bộ Y tế. Hơn nữa, một số báo khác cũng đã đưa tin này cùng với báo Tuổi Trẻ.

Huỳnh Văn Hạnh - Giám đốc Công ty đồ gỗ Minh Phương: Nhà báo đừng hoang mang

Là một công dân, tôi nghĩ đơn giản quan chức nào của Bộ Y tế tiết lộ văn bản “bí mật quốc gia” nầy cho phóng viên Lan Anh mới đáng bị truy tố. Còn những ai đưa tin trên công luận góp phần làm yên lòng dân là gián tiếp góp phần bảo vệ an ninh quốc gia.

Không biết đằng sau quyết định khởi tố này là gì? Và mai mốt đây liệu có còn phóng viên nào dám đưa những thông tin nào mà không thẩm tra xem sau này có phải là văn bản có dấu mật hay không? Nếu vậy thì độc giả chúng tôi phải chịu thiệt thòi lắm thay.

Đọc xong 3 bài trên báo Tuổi Trẻ, tôi rất bức xúc, chẳng biết bày tỏ cùng ai nên viết mấy dòng này tâm sự với các nhà báo vậy. Mong rằng các anh chị đừng hoang mang mà mất đi dũng khí.