Phóng to

Tổng thống Myanmar Thein Sein đến sân bay Yangon ngày 17-5, chuẩn bị cho chuyến thăm Mỹ - Ảnh: Reuters

Vị cựu đại tướng quân đội, người tiến hành hàng loạt cải cách kinh tế và chính trị kể từ khi lên làm tổng thống, đã tới Washington từ cuối tuần và đã có hàng loạt cuộc tiếp xúc riêng trước cuộc hội đàm ở Nhà Trắng với ông Obama.

Lần cuối cùng một nhà lãnh đạo Myanmar thăm Nhà Trắng là vào năm 1966, khi lực lượng quân đội lên nắm quyền ở nước này. Việc Nhà Trắng trải thảm đỏ chào đón ông Thein Sein đánh dấu sự thừa nhận của Washington đối với tiến trình cải cách và mở cửa của Myanmar kể từ tháng 3-2011 tới nay.

Cải cách là không thể đảo ngược

Chỉ hai năm sau hai làn sóng cải cách kinh tế và chính trị, Myanmar giờ đây như đang trở thành biểu tượng cho sự thay đổi được mô tả là “thần kỳ” ở châu Á. Mỹ, EU và một loạt nước phương Tây đã lần lượt gỡ bỏ cấm vận đối với Myanmar. Hàng ngàn tài khoản từng bị phong tỏa giờ đã được trả lại cho chính quyền nước này. Đầu năm nay, Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cũng đã cam kết sẽ cho Myanmar vay hàng trăm triệu USD để thực hiện các dự án kinh tế và xã hội.

Ông Thein Sein lên nắm quyền từ tháng 3-2011 sau cuộc bầu cử bị phương Tây chỉ trích là có nhiều gian lận và hành vi đe dọa đối với lực lượng đối lập. Nhưng sau khi rũ bỏ bộ quân phục và khoác chiếc áo dân sự, ông Thein Sein đã chủ trương mở cửa đất nước, từng bước mở cửa nền kinh tế, thả tù chính trị, nới lỏng kiểm soát truyền thông, cho phép lãnh đạo phe đối lập Aung San Suu Kyi và đảng của bà hoạt động cùng tranh cử cũng như xây dựng văn hóa đối thoại chính trị để người dân có thể có ý kiến mà không sợ bị trả đũa. Trong bài phát biểu tại Đại hội đồng LHQ năm ngoái, ông Thein Sein đã nói về một loạt thay đổi ở nước mình. “Trong quãng thời gian ngắn, người Myanmar đã thực hiện được những thay đổi to lớn - ông nói - Họ đã có những bước cải cách dân chủ rõ ràng và không thể đảo ngược”. Và Myanmar giờ đang bước vào “một kỷ nguyên mới”.

Một quan chức của Myanmar khẳng định việc Nhà Trắng trải thảm đỏ chào đón ông Thein Sein là một sự ghi nhận chính thức đối với Myanmar, cho thấy cải cách là không thể đảo ngược. Ngay trước thềm chuyến thăm của ông Thein Sein, Myanmar đã trả tự do thêm 20 tù chính trị, một động thái thể hiện quyết tâm Myanmar sẽ tiếp tục cải cách chính trị sau khi đã trả tự do cho hơn 800 tù chính trị từ tháng 5-2011 tới tháng 11-2012, theo AAPP - tổ chức hỗ trợ cho tù nhân chính trị. Myanmar cũng đã nới lỏng việc kiểm soát báo giới khi cho phép báo chí tư nhân cũng như cho phép các đảng phái chính trị được hoạt động, và bà Aung San Suu Kyi, biểu tượng đấu tranh cho tự do ở Myanmar, đã trở thành nghị sĩ quốc hội nước này sau hơn hai thập niên bị quản thúc tại gia.

Từ một đối tác đến nhiều đối tác

Sau hơn hai thập niên căng thẳng và đối đầu, quan hệ Mỹ - Myanmar nhanh chóng được cải thiện và liên tục mở rộng cả trong kinh tế lẫn chính trị.

Mỹ đã nhanh chóng nắm lấy cơ hội thay đổi ở Myanmar để đóng vai trò “bà đỡ” cho những thay đổi tiếp theo của Myanmar cũng như có thêm một con bài mới nhằm đặt chân vào khu vực lâu nay được xem là thuộc vùng ảnh hưởng của Trung Quốc và nhằm kiềm chế Bắc Kinh. Báo Le Monde, trong một bài viết năm 2012, đã viết chuyến thăm “lịch sử” Myanmar của tổng thống Mỹ, người ủng hộ các cải cách dân chủ ở Myanmar, đã minh chứng rõ cho chính sách xoay trục châu Á của Mỹ: “Ngày 19-11 này đã là một giai đoạn biểu tượng cho sự trở lại sân khấu chính trị quốc tế với chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ”.

Báo Washington Post cho rằng quan hệ của Myanmar với bên ngoài đã giúp Myanmar thoát khỏi vòng luẩn quẩn chỉ có duy nhất đối tác là Trung Quốc trong thời kỳ bị cấm vận trước đây. Đối với Washington, với vị trí địa chiến lược nằm giữa Ấn Độ, Trung Quốc, Bangladesh, Thái Lan, Myanmar là “con bài chính trị quan trọng của Mỹ nhằm cân bằng với một Trung Quốc đang trỗi dậy”.

Về kinh tế, Trung Quốc cũng đang mất dần vị thế độc quyền của mình trước đây. Báo New York Times, trong một bài viết vào cuối tuần qua, đã cho biết Bắc Kinh giờ đang phải nỗ lực cải thiện hình ảnh của các doanh nghiệp nước mình tại Myanmar trước làn sóng mở cửa ở nước này. Trong khi đó, như báo Washington Post cho biết, sau các doanh nghiệp châu Âu, giới doanh nghiệp Mỹ giờ đang rất sẵn sàng để đổ bộ vào Myanmar. Ngoài luật đầu tư nước ngoài được thông qua năm ngoái, Myanmar đang hoàn thiện luật quản lý các đặc khu kinh tế để thu hút giới đầu tư nước ngoài. Tháng 3, chủ tịch Google đã có chuyến thăm Myanmar. Tháng 4, Hãng ôtô Ford tuyên bố sẽ gia nhập thị trường này. Tập đoàn khách sạn Hilton cũng đang cho xây một khách sạn ngay đối diện chùa vàng Sule, còn KFC rục rịch tuyển nhân viên cho việc mở rộng kinh doanh ở đây.

Trong chuyến đi này, ông Thein Sein cũng sẽ có mặt tại Phòng Thương mại Mỹ và có cuộc gặp với hàng loạt lãnh đạo các tập đoàn lớn của Mỹ.