Cuộc thi “Tự hào sử Việt” Giai đoạn 3: “Quật khởi Tháng Tám”

Đáp án kỳ 2 (trích bài dự thi)

TT - Nguyễn Trường Tộ từng đề nghị canh tân đất nước trên nhiều lĩnh vực. Bạn hãy trình bày một đề xuất cải cách của ông vẫn có giá trị trong công cuộc đổi mới hiện nay?

Trở về nước sau khi tiếp xúc với nền văn minh của phương Tây, Nguyễn Trường Tộ đã đề đạt lên triều đình Huế 58 bản điều trần về các vấn đề kinh tế, văn hóa, giáo dục, ngoại giao, quân sự với khát vọng đưa đất nước vào quỹ đạo của tiến trình văn minh nhân loại. Những đề nghị cải cách đi trước thời đại của ông tuy không được nhà Nguyễn đánh giá đúng mức nhưng đến nay vẫn còn nguyên giá trị.

Bản điều trần số 27 “Tế cấp bát điều” nêu lên tám việc cần làm ngay để chấn hưng đất nước, trong đó có điều thứ tư: xin cải cách học thuật, chú trọng thực dụng. Nguyễn Trường Tộ là người đầu tiên phản đối cách giáo dục giáo điều, tầm chương trích cú. Ông chủ trương học để thực hành. Ông đề xuất cải cách nội dung dạy và học, lập các khoa thiết thực như: khoa nông chính, khoa thiên văn và khoa địa lý, khoa công kỹ nghệ, khoa luật học và dùng quốc âm nhằm hệ thống, sưu tầm lại những kiến thức trong mọi lĩnh vực cuộc sống.

Các bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ không phải là que diêm chợt lóe lên trong đêm dài của lịch sử phong kiến mà là ngọn đuốc cháy bền bỉ, song hành với sự phát triển của dân tộc đến thời đại hôm nay.

Tư tưởng của Nguyễn Trường Tộ rất gần với những quan điểm hôm nay: “Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển của xã hội” và “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Trong khi chúng ta đang tìm tòi con đường để đổi mới có hiệu quả nền giáo dục nước nhà thì tư tưởng Nguyễn Trường Tộ vẫn còn nguyên giá trị.

TRẦN VĂN NGỌC TÂN (khoa điện - điện tử, ĐH Bách khoa TP.HCM)

* Phan Bội Châu đề xướng và tổ chức phong trào Đông Du nhằm mục đích gì? Hãy kể về một du học sinh nổi tiếng mà bạn biết?

Những năm đầu thế kỷ 20, nhà cách mạng Phan Bội Châu đã tổ chức đưa thanh niên VN sang Nhật đào tạo để chờ cơ hội về nước đánh đuổi ngoại xâm và xây dựng đất nước. Đó là mục đích của phong trào Đông Du do Phan Bội Châu lãnh đạo. Từ năm 1905-1908 đã có khoảng 200 thanh niên VN sang Nhật học trong phong trào này.

Một trong những du học sinh xuất sắc nhất của phong trào Đông Du là Lương Ngọc Quyến. Ông sinh tại Hà Nội, là con của nhà yêu nước Lương Văn Can. Ông sang Nhật học tại Trường Chấn Vũ và tốt nghiệp loại ưu cuối năm 1908. Lương Ngọc Quyến tham gia Cống Hiến hội - một tổ chức của du học sinh. Bị Nhật trục xuất, ông sang Trung Quốc học quân sự; nhận chức thiếu tá quân đội Trung Hoa và tham gia VN Quang phục hội.

Năm 1914, ông về nước gây dựng cơ sở cách mạng ở Nam kỳ; rồi sang Thái Lan, Hong Kong...

Ông đã cùng Đội Cấn lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên và hi sinh ngày 5-9-1917.

Trần Văn Thọ (THCS Dũng Sĩ Điện Ngọc, Điện Bàn, Quảng Nam)