* HS yếu thường bị động và sử dụng lại những gì mà giáo viên đã nói. Các em này thường nghèo ý tưởng, từ ngữ, hành văn rất ngắn, lủng củng, rập khuôn máy móc theo những gì đã được học từ bạn hoặc cô giáo. Phải công nhận rằng với những HS như vậy, thầy cô không đủ thời gian trên lớp để truyền thụ cho các em và nhiều em thường phụ thuộc vào bài mẫu. Câu chuyện văn mẫu từ bậc tiểu học cũng có thể sẽ dẫn đến sự phụ thuộc vào sách mẫu khi các em lên các bậc học cao hơn.

* Giáo viên có rất ít thời gian và “đất” để sáng tạo với chương trình sách giáo khoa hiện nay. Văn tả, văn kể... đều chỉ giới hạn trong một số đề tài rất quen thuộc. Tả cây thì có cây phượng, cây bàng, cây hoa hồng... Tả cảnh thì có cảnh ra chơi, cảnh tan học, cảnh lễ hội... Kế đến là vật nuôi, đồ chơi, dụng cụ học tập, người thân trong gia đình, thầy cô ở trường. Thầy cô ít có thời gian để gợi mở một đề tài nào lạ thu hút HS. Nói là tả, kể nhưng thời gian để ngoại khóa, để HS tiếp xúc với hiện thực sinh động thì không có. Dẫn đến chuyện giáo viên, phụ huynh tả giùm HS và các em chỉ có những kiến thức rất sách vở, ít thực tế. Đó là cái thiếu chung về vốn sống của HS, đẩy thầy cô vào cái thế là dạy sao cho khi kiểm tra các em viết được nhiều và đúng ý. Mà như vậy sẽ khiến HS trở nên lười sáng tạo, chỉ chăm chăm viết theo cách mà cô dạy để có một bài văn. Cách dạy và học như vậy khiến cho đã rất lâu rồi không có một nhà thơ tuổi học trò với cái nhìn vạn vật thật phong phú, hồn nhiên.

* Không phải giáo viên nào cũng dạy theo văn mẫu. Ở trường chúng tôi, chúng tôi thường dạy HS theo năm bước làm bài tập làm văn, cho các em chuẩn bị trước ở nhà, hướng dẫn các em tự tìm tư liệu, lập dàn bài, viết nháp và chỉnh sửa trước khi hoàn thiện bài văn. Mặt khác, không nên đòi hỏi quá cao ở HS bởi trẻ 10 tuổi không thể viết như một nhà văn, vốn sống, vốn từ ngữ của các em còn thiếu nhiều. Giáo viên phải dẫn dắt, cung cấp vốn từ cho các em, cho các em tiếp xúc với cái cây, đồ vật, nhân vật, từ đó gợi nên các ý, các câu. Để dạy một bài thật sâu như vậy không phải dễ, nhất là khi mỗi tuần chỉ có hai buổi học tập làm văn. Tôi thấy không chấp nhận được việc cho HS viết và học thuộc lòng cả bài văn, như vậy sẽ giết chết sự sáng tạo của trẻ.