Tháo gỡ rào cản cho hiệu trưởng

27/03/2011 06:05 (GMT + 7)
TT - “Hiệu trưởng các trường ở Việt Nam phải lo mọi chuyện từ A-Z, từ chuyện cơ sở vật chất, trang thiết bị, đời sống giáo viên... đến cả công tác PR, quảng bá cho trường mình”.

Thầy Trần Mậu Minh (bìa phải) - hiệu trưởng Trường THCS Trần Văn Ơn, Q.1, TP.HCM - trao đổi với phụ huynh việc học hành của học sinh lớp 9. Thầy là một trong những hiệu trưởng có nhiều sáng kiến đổi mới - Ảnh: Như Hùng

Đó là nhận định của ThS Nguyễn Hoài Chương, phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, tại hội thảo “Người hiệu trưởng trong đổi mới quản lý giáo dục” do Phòng GD-ĐT quận Phú Nhuận, TP.HCM tổ chức sáng 26-3. Đi kèm với những trọng trách xã hội là vô vàn khó khăn, nhiều rào cản đối với họ...

Áp lực từ nhiều phía

Tại hội thảo, cô Nguyễn Thị Minh Châu - hiệu trưởng Trường tiểu học Hồ Văn Huê, quận Phú Nhuận - nêu thực tế: “Vấn đề tồn đọng khá lâu trong giáo dục là việc tuyển dụng, sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ quản lý không đúng vị trí. Thế nên mới xảy ra tình trạng cán bộ chỉ “hồng” mà không “chuyên”. Một số nơi có kiểu bố trí cán bộ theo mối quan hệ hơn là năng lực, phẩm chất. Hai kiểu này đều dẫn tới những hạn chế trong quản lý và chậm tiến bộ đổi mới. Việc không chịu đổi mới tại các trường hiện nay còn thể hiện ở chỗ: phân cấp không triệt để, đổi mới chỉ diễn ra trên giấy, dừng lại ở cấp UBND quận huyện, còn nhà trường thì thiếu chủ động”.

Giáo viên mong đợi gì ở hiệu trưởng?

Mong mỏi lớn của giáo viên đối với người hiệu trưởng là việc đổi mới quản lý phải làm cho thu nhập của họ tăng lên. Kế đến là việc ổn định đời sống giáo viên, giảm áp lực công việc và phát triển năng lực giảng dạy của giáo viên. Đây là kết quả khảo sát của ThS Phan Tấn Chí đối với 480 giáo viên tại TP.HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu, Cần Thơ, Kiên Giang.

ThS Chí nêu giải pháp: “Hiệu trưởng phải tiết kiệm trong sử dụng nguồn thu, tìm kiếm các nguồn hỗ trợ bên ngoài, cần giảm bớt hội họp và các thủ tục rườm rà, cải tiến chế độ thông tin trong nhà trường để kịp thời nghe các ý kiến phản hồi của giáo viên...”.

Theo ThS Phan Tấn Chí - phó trưởng khoa cơ sở Trường Cán bộ quản lý giáo dục TP.HCM: “Lâu nay, hiệu trưởng các trường bị chi phối và chịu áp lực từ nhiều phía để đuổi theo kết quả là tỉ lệ tốt nghiệp qua các kỳ thi cuối cấp. Các trường đang gặp rào cản từ phía học sinh khi học sinh ngày càng có nhiều hành vi lệch chuẩn, xem việc học để hiểu biết không quan trọng bằng học để thi. Hiệu trưởng có dám làm khác xu thế này không?”.

Trong khi đó, ngay cả vấn đề tự chủ tài chính trong nhà trường hiện chỉ mới thực hiện ở các trường THPT. Còn bậc THCS, tiểu học chưa tự chủ được dẫn đến lương, thưởng cho giáo viên rất thấp.

“Một số hiệu trưởng chưa nhìn nhận rõ quan điểm mới về quản lý nhà trường, vẫn quản lý bằng mệnh lệnh, hành chính theo phương thức một chiều. Chưa chú ý đến sự phát triển năng lực của giáo viên, học sinh. Chưa thật sự chủ động, tự chịu trách nhiệm, vẫn chờ đợi sự chỉ đạo từ cơ quan cấp trên” - ThS Dương Thái Thanh Nhàn, chuyên viên Phòng GD-ĐT quận Phú Nhuận, đưa ra ý kiến.

Chân dung hiệu trưởng thời kỳ mới

TS Đinh Phương Duy, chủ tịch Hội Tâm lý giáo dục TP.HCM, đã “vẽ” lên bức chân dung người hiệu trưởng trong thời kỳ mới: “Hiệu trưởng cần được trang bị kỹ năng mềm để có đủ tự tin điều hành nhà trường như một doanh nghiệp nhưng không làm mất bản sắc nhà trường phổ thông. Người hiệu trưởng cần đẹp hơn, uy nghi hơn, hoạt bát hơn, lưu loát hơn, lạc quan hơn, tự chủ hơn, độc lập hơn... và đặc biệt phải giàu có hơn để có đủ tâm sức, tư duy hành động với ưu thế của một nhà quản trị hiện đại”.

Cô Võ Thị Hạnh Thảo - hiệu trưởng Trường tiểu học Cao Bá Quát, Q.Phú Nhuận - cho rằng để đổi mới quản lý giáo dục từ cơ sở cần phải gỡ bỏ nhiều mối ràng buộc. Hiệu trưởng nên giao quyền tuyệt đối cho giáo viên trong việc lựa chọn phương pháp giảng dạy vì không ai hiểu rõ học sinh bằng chính họ. Cũng không ai hiểu rõ những người thầy bằng chính những người thầy trong việc xác định điểm mạnh, điểm yếu của họ.

“Tiếp theo là cần dỡ bỏ áp lực chạy theo chương trình. Ai cũng biết việc chạy theo thành tích ảnh hưởng đến chất lượng và phương pháp giảng dạy của người thầy, nếu không muốn nói việc ấy gián tiếp cổ vũ việc đọc chép trên lớp. Nên lấy hiệu quả tiết dạy và quá trình tiến bộ của học sinh làm cơ sở đánh giá giáo viên. Thêm nữa, cần xem lại việc lạm dụng bài giảng điện tử. Đây là phương pháp dạy học hiện đại nhưng hệ quả là tạo ra hàng loạt bài giảng giống nhau bất kể trình độ học sinh - điều đại kỵ trong giáo dục” - cô Thảo khẳng định.

PHÚC ĐIỀN

0
Ý kiến bạn đọc (7) Gửi ý kiến của bạn
  • 3/30/2011 1:23:44 PM

    Ngày còn đi học, hình ảnh các thầy cô giáo là hình ảnh đẹp, là niềm mơ ước của tôi. Tốt nghiệp phổ thông trung học, tôi quyết tâm đi theo ngành sư phạm và mơ ước của tôi cũng thành hiện thực. Tôi tốt nghiệp cao đẳng và được nhận công tác tại 1 Phòng Giáo dục huyện. Công tác một vài năm, tôi cũng như nhiều đồng nghiệp khác đều thất vọng và nhụt hết ý chí phấn đấu.

    Vì bệnh thành tích mà có lẽ thời còn đi học tôi không bao giờ nghĩ đến ngành Giáo dục lại như thế. Nhưng nguyên nhân của "bệnh thành tích" từ đâu thì chúng ta lại ít đề cập. Chúng ta chỉ đổ lỗi cho các thầy cô giáo đứng lớp, những con người chỉ biết phục tùng một cách miễn cưỡng. Phải làm những chuyện đau lòng như "đếm đầu HS xuất sắc; hạ bút cho điểm 5 khi bài chỉ đáng điểm 1; ...", làm rồi mà vẫn day dứt, ân hận không biết chia sẻ với ai.

    Theo tôi một trong những nguyên nhân chính là ở những người lãnh đạo ở trường không có năng lực. Ở huyện tôi, muốn được bổ nhiệm hiệu trưởng thì phải "chạy" càng nhanh, càng khoẻ, càng dễ thắng. Vì vậy một số, hiệu trưởng họ không có năng lực. Bởi họ đâu có được bổ nhiệm bằng năng lực mà bằng cách nào có lẽ chỉ có họ mới biết.

    Họ không có năng lực chuyên môn, không được sự tín nhiệm của đồng nghiệp thậm chí dưới con mắt của đồng nghiệp, họ còn thiếu cả phẩm chất của người thầy. Ấy thế mà họ hiển nhiên được bổ nhiệm và chỉ đạo người khác làm chuyên môn. Còn những người có năng lực chuyên môn, được sự tín nhiệm của đồng nghiệp vẫn chỉ là giáo viên dưới sự chỉ đạo của họ. Họ làm sai nhưng bắt người khác phải làm theo. Thế là mọi người phải miễn cưỡng làm theo. Những thầy cô có năng lực không muốn phấn đấu bởi làm tốt hay dở cuối cùng cũng như nhau. Làm việc dưới quyền người mà mình không khâm phục.

    NGUYỄN HAI
  • 3/28/2011 9:15:38 PM

    Đây là một đề tài hấp dẫn và thiết thực, song hình như là "chỉ mới bắt đầu". Tôi chưa thấy nêu ra được những gì rõ ràng, cụ thể để có thể có được một chuẩn mực, một hình bóng người HT trong tình hình mới.

    Đó là chưa nói đến những qui định cụ thể về nhiệm vụ, quyền hạn... Càng chưa nói đến việc các căn cứ để xem xét, chọn lựa "nguồn". Đương nhiên, thật khó có một mô hình chuẩn khi mà yêu cầu, nhiệm vụ còn tùy thuộc vào từng trường, từng nơi... song không thể có một cái khuôn quá chung chung được.

    Điều cơ bản cần thiết nhất của một người HT cũng chưa thấy đề cập đến, bàn cho kỹ như: Năng lực nhận biết thực tại - Năng lực hoạch định chính sách - Năng lực lãnh đạo thực hiện các chỉ tiêu, các mặt của hoạt đọng GD - Năng lực đánh giá GV,HS - Khả năng cân bằng các quan hệ XH trong phạm vị quản lý - Khả năng phấn đấu, vươn lên không ngừng ... Về ĐỨC và TÀI của người HT cũng chưa rõ ràng cụ thể gì cả...

    Về QUI TRÌNH BẦU HT lại càng chưa thấy bàn đến... Thế thì làm sao để loại bỏ các HT yếu kém do chạy chức, do ô dù ? Làm sao để các HT có tâm huyết có thể thi thố tài đức ? Làm sao để có thể đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống tham nhũng làm trong sạch môi trường GD ? Dân chủ trong trường học vẫn chưa được coi trọng thì sao có thể có được những HT có đủ ĐỨC - TÀI để làm việc đây. Ngành GD ngồi lại với nhau để bàn nhưng QĐ một HT lại không phải do tự mình, cho nên rút cuộc lại cũng chỉ là câu chuyện cổ tích quanh nồi bành Tết mà thôi. Buồn lắm. Biết đến bào giờ?

    Phạm Nguyễn
  • 3/28/2011 11:26:15 AM
    Nhà trường rất cần những hiệu trưởng có tâm huyết, đánh giá đúng năng lực của giáo viên, công tư phân minh, coi trọng nhân tài và trong sạch.
    Anh Kiên
  • 3/27/2011 4:24:27 PM

    Là Hiệu trưởng ở một trường THPT, tôi rất hoan nghênh việc Sở GD&ĐT TP HCM tổ chức hội thảo “Người hiệu trưởng trong đổi mới quản lý giáo dục”. Hiệu trưởng hiện nay làm quá nhiều việc: chất lượng cuối cấp, CSVC, văn nghệ, TDTT, ma túy, mại dâm, AIDS, giao thông, diệt lăng-quăng, quyên góp ủng hộ, tuyển sinh, các cuộc thi.v.v. và còn nhiều thứ nữa, lấy đâu thời gian để nghĩ đến những sự nghiệp trồng người một cách đúng nghĩa. Chưa nói, lương của Hiệu trưởng cũng chỉ hơn giáo viên về khoản phụ cấp chức vụ, cũng là nguyên nhân làm giảm nhiệt tình ở họ. Trường học ngày nay như một "nồi lẩu thập cẩm", với đủ thứ "mệnh lệnh" bắt buộc người hiệu trưởng phải miễn cưỡng tham gia. Không thì bị nhắc nhở, phê bình hết ở địa phương, rồi cơ quan chủ quản.

    Đặc biệt, nếu nhà trường "không may" để xảy ra sự cố như : đánh nhau, phát tán video clip... thế là trăm dâu đổ đầu tằm. Quả thật người hiệu trưởng rất vất vả. Chưa hết, họ vừa phải đảm bảo tham gia bằng hết những thứ "hầm bà lằng" như đã nói trên, người hiệu trưởng còn phải chịu áp lực rất lớn về tỉ lệ tốt nghiệp cuối cấp từ chính quyền địa phương, Sở GD&ĐT, thậm chí đông đảo phụ huynh học sinh. Phá bỏ rào cản cho Hiệu trưởng ư ? Phải làm từ trên xuống. Rào cản đó vẫn có ở Bộ trưởng, ở Giám đốc sở, ở Trưởng phòng GD&ĐT. Chất lượng giáo dục thực chất và chống nạn tham nhũng là hai căn bệnh hoàn toàn khác nhau, nhưng có cùng một cách chữa trị, đó là phải chữa từ trên xuống, như cách chúng ta "quét rác cầu thang" (như cách nói của một vị đại biểu Quốc hội gần đây).

    Nguyễn Hữu Tâm
  • 3/27/2011 3:06:50 PM
    Khi đi họp, nhiều Hiệu trưởng phát biểu rất hay. Khi về trường, mọi việc như cũ. Vì Hiệu trưởng sợ mất chức,mất thu nhập. Muốn thay đổi chỉ cần làm 2 việc (ai cũng biết) + Thay đổi cách đánh giá (thi cử, các danh hiệu thi đua tập thể và cá nhân). + Chọn người tài: Hiệu trưởng thì có thể phải là Đảng viên, nhưng hiệu phó chỉ cần người tài. Nếu can đảm Hiệu trưởng không cần đảng viên chỉ cần là người tài được tín nhiệm càng tốt. Tôi lại thấy hiện nay Hiệu trưởng công lập là sướng nhất. Hãy so sánh với Hiệu trưởng dân lập sẽ thấy sự khác biệt ngay.
    Lê Thanh Sơn
  • 3/27/2011 2:44:33 PM
    Là người quản lý GD ở cấp cao hơn HT, và đã qua cấp HT, tôi đồng tình và thấu hiểu nỗi khổ, lo của HT các trường PT. Nhưng không chỉ có HT mà trên HT vẫn cần được tháo gỡ rào cản. Nhà nước đã có các văn bản QLNN trong lĩnh vực GD nhưng văn bản của chính phủ đã ban hành nhưng không biết đến bao giờ mới đi vào cuộc sống. Khi người QLGD còn quá lệ thuộc thì khó có sự thăng hoa trong QL, khó có sự cống hiến hết mình cho sự nghiệp tròng người. Và hệ lụy là chất lượng GD sẽ yếu kém và HS và XH là người lãnh đủ.
    Lê Ta
  • 3/27/2011 12:36:28 PM
    Là một giáo viên Tiểu học trực tiếp đứng lớp hơn 30 năm qua, tôi hoàn toàn nhất trí với ý kiến của cô Võ Thị Hạnh Thảo. Đúng là người Hiệu trưởng không nên bị quá nhiều ràng buộc trong việc điều hành các hoạt động dạy và học trong trường mình. Tất nhiên người hiệu trưởng ấy phải thật sự có Tâm và có Tài. Đúng như cô Thảo nói, những áp lực của chương trình và thành tích thi đua, về một khía cạnh nào đó, đang ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng học sinh. Đối tượng của giáo dục là con người, sản phẩm của giáo dục là trí tuệ. Vì vậy, các cấp lãnh đạo cần phải khéo léo và linh hoạt hơn, nhất là cần biêt tôn trọng, lắng nghe những phản hồi từ những người đang trực tiếp làm công việc trồng người.
    DƯƠNG TƯ
TTO - Ngày 22-4, Sở GD-ĐT TPHCM và Công ty cổ phần văn hóa Ngôi Nhà Xanh đã khai mạc Ngày hội giáo dục phát triển TPHCM (diễn ra từ 22 đến 24-4 tại Hội trường Thống Nhất).
Báo Tuổi Trẻ giữ bản quyền nội dung trên website này; chỉ được phát hành lại nội dung thông tin này khi có sự đồng ý bằng văn bản của báo Tuổi Trẻ