Phân loại độ an toàn của thuốc đối với thai phụ

Sau khi mổ xong em được điều trị năm ngày dùng kháng sinh tiêm trực tiếp tĩnh mạch: Cefoperazon + Sulbactam. Khi về nhà em có uống mất hai ngày kháng sinh Levofloxacin 500mg, khi phát hiện có bầu em đã dừng uống thuốc ngay.

Năm nay em 25 tuổi. Đây là lần mang thai thứ hai của em. Lần mang thai đầu tiên, em được 40 tuần (vào tháng 9-2011) thì bị thai lưu. (Đỗ Thị Huế)

- Trả lời của ThS.BS NGUYỄN HỒNG HOA - Phòng mạch online:

Hãy nói với bác sĩ của bạn rằng mình đang dự định có thai hoặc đang có thai khi bác sĩ có quyết định điều trị một bệnh nào đó cho bạn. Người phụ nữ đang có thai không nên tự quyết định dùng thuốc khi chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ. Người phụ nữ điều trị một bệnh lý nào đó nên thảo luận với bác sĩ trước khi lên kế hoạch có thai.

Thật sự chúng ta biết có vài loại thuốc gây dị tật chắc chắn cho thai, ví dụ: thalidomide. Nhưng độ an toàn của hầu hết các loại thuốc khó mà xác định. Mức độ ảnh hưởng còn tùy thuộc rất nhiều yếu tố:

- Liều lượng thuốc sử dụng

- Thời điểm dùng thuốc vào giai đoạn nào của thai

- Các bệnh lý sẵn có của người mẹ hoặc những thuốc người mẹ đang dùng.

Một số người mẹ bắt buộc phải sử dụng thuốc để điều trị bệnh như hen suyễn, động kinh, cao huyết áp hay trầm cảm. Nếu tình trạng bệnh này không điều trị sẽ gây nguy hiểm cho người mẹ và thai nhi. Điều quan trọng là phải cân nhắc giữa nguy cơ của bệnh và lợi ích của dùng thuốc.

Trong vấn đề kiểm định thuốc thì có nhiều kiểm tra trên độ an toàn và hiệu quả của thuốc trước khi đưa vào sử dụng nhưng không có kiểm định trên thai phụ. Mức nguy hại của thuốc cho thai nhi chỉ được kiểm định dựa trên những động vật mang thai và vì vậy có thể bỏ qua các nguy hại xảy ra cho con người. Vì vậy, đối với người phụ nữ mang thai bác sĩ sẽ phải cân nhắc giữa nguy cơ của bệnh và lợi ích của dùng thuốc, cũng như dựa trên phân loại an toàn của thuốc cho thai nhi để chọn thuốc phù hợp: A= thuốc an toàn khi dùng cho người; B= thuốc an toàn dựa trên nghiên cứu động vật; C= không an toàn dựa trên nghiên cứu động vật có tác dụng có hại; D= không an toàn - dựa trên một số trường hợp chắc chắn trên lâm sàng; X= độ không an toàn rất cao.

Trong trường hợp của chị có các vấn đề:

- Thai lưu một lần lúc thai 40 tuần: tình trạng này hiếm xảy ra, nhưng chị không nói rõ lý do thai chết lưu nên tôi thật sự rất khó đưa ra nhận định nguy cơ thai lưu lặp lại trong lần thai này.

- Khi có thai 4 tuần, chị bị ruột thừa: phẫu thuật là bắt buộc; các thuốc chị sử dụng tôi xin ghi xếp loại: Tobramycin (D), Cefoperaron (B), Levofloxacine (C).

Hiện tại thai chị đã 10 tuần, chị nên đi khám tại cơ sở chuyên khoa có nhiều điều kiện khảo sát thai nhi để giúp phát hiện các bất thường trên thai.

ThS.BS NGUYỄN HỒNG HOA
(giảng viên bộ môn sản BV ĐH Y dược TP.HCM)