Phóng to

Bệnh nhi tay chân miệng được điều trị tại khoa nhiễm Bệnh viện Nhi Đồng 1, TP.HCM (ảnh chụp chiều 4-4) Ảnh: HOÀNG THẠCH VÂN

Thông thường hai năm 2011-2012, bệnh tay chân miệng sẽ bước vào cao điểm từ tháng 4-9.

Số ca mắc: năm sau cao hơn năm trước

Tại hội thảo về phòng chống bệnh tay chân miệng diễn ra trong hai ngày 4 và 5-4 tại Hà Nội, ông Trần Đắc Phu, phó cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), cho hay ba tháng đầu năm 2013 cả nước đã có trên 14.200 bệnh nhân tay chân miệng, với bốn ca tử vong. Dù là loại bệnh mới, bắt đầu được ghi nhận ở Việt Nam từ năm 2003 và tăng mạnh từ năm 2011, nhưng năm 2012 vừa qua tay chân miệng đã đứng thứ hai trong số 10 bệnh truyền nhiễm có số mắc cao nhất và đứng thứ ba trong danh sách 10 bệnh truyền nhiễm có số tử vong cao nhất ở Việt Nam.

Không chỉ có Việt Nam, các nước lân cận cũng lâm vào tình trạng bối rối do dịch tay chân miệng không tuân theo một quy luật nào, mà chỉ có tăng và tăng. Năm 2012 Trung Quốc (bao gồm cả Hong Kong, Macau) và Singapore có số mắc tay chân miệng tăng gấp 1,2-1,8 lần so với cùng kỳ 2011. Tại hội thảo, ông Nguyễn Trần Hiển, viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư, cho hay trong khi Malaysia giám sát dịch tay chân miệng từ năm 1999, thấy rằng quy luật dịch này là ba năm/vụ, nhưng Trung Quốc thì không theo quy luật nào, cứ năm sau cao hơn năm trước. Ở Việt Nam mặc dù mới giám sát dịch từ năm 2011 cũng cho thấy tình hình giống Trung Quốc, năm sau cao hơn năm trước, tuy số tử vong có giảm.

Cũng theo ông Hiển, như hai năm 2011-2012, dịch tay chân miệng ở Việt Nam sẽ vào cao điểm từ tháng 4-9. Trong ba tháng đầu năm, trung bình mỗi tuần có 1.000 ca mắc tay chân miệng mới, nhưng cao điểm có thể lên đến 5.000 ca mắc mới/tuần. Điều nguy hiểm hơn nữa là dù đã có hai năm dịch tay chân miệng diễn ra nóng, vẫn có đến 37,8% người dân được hỏi hiểu sai và 31,3% không biết về bệnh, 22,8% không biết các biện pháp phòng bệnh tay chân miệng!

Tử vong do chẩn đoán nhầm

Theo đại diện Bệnh viện Nhi T.Ư, hầu hết các tuyến y tế hiện đã có hiểu biết về phòng ngừa và điều trị bệnh tay chân miệng, nhưng qua theo dõi lâm sàng nhiều trường hợp trẻ mắc bệnh tay chân miệng có kết quả xét nghiệm dương tính với EV71 là chủng virút đường ruột độc lực cao, song biểu hiện bệnh lại không đặc thù. Cũng có trường hợp biểu hiện bệnh là tay chân miệng rõ ràng, xét nghiệm lại cho kết quả bé bị thủy đậu hoặc rubella.

Chính vì những lý do này, khảo sát các trường hợp đã tử vong do tay chân miệng cho thấy có đến 27,2% là chẩn đoán nhầm bệnh khác (gần 1/2 trong số này được chẩn đoán nhầm ở... tuyến cuối). Đặc biệt, tỉ lệ chuyển viện không an toàn lên đến 46,7%, gia đình tự đưa trẻ đến trong tình trạng nặng cũng lên đến 47,6%! Điều đó cho thấy khối điều trị còn rất nhiều việc cần phải làm để giảm tối đa các trường hợp tử vong do bệnh tay chân miệng.

Một thông tin rất đáng chú ý được công bố tại hội thảo từ đại diện Bộ Y tế Malaysia: theo dõi tại một bang của nước này cho thấy số mắc tay chân miệng ở thành thị cao hơn hẳn nông thôn. Tình trạng này được lý giải do mật độ dân số ảnh hưởng đến việc lây lan bệnh. Việt Nam là nước có mật độ dân số vào loại cao trên thế giới, biện pháp đặc hiệu ngừa dịch này vẫn là rửa tay sạch. Tuy nhiên không phải người chăm sóc trẻ nào cũng biết áp dụng biện pháp này.