Siêu âm có ảnh hưởng đến thai?

18/07/2008 15:51 (GMT + 7)
TTO - Khi siêu âm thai ở tuần thứ 6 hoặc 7 để xác định phôi và tim thai có nên siêu âm bằng đầu dò hay không? Nếu có dấu hiệu dọa sẩy thai thì có siêu âm bằng đầu dò và khám mỏ vịt hay không?

Trường hợp không có thai mà lại có khối u thì: -Tại sao mỗi lần siêu âm đường kính của tử cung lại khác nhau, không cố định, có do ảnh hưởng của khối u? Tử cung khi ngả trước, khi lại ngả sau mặc dù chỉ một nơi siêu âm? Tư thế của tử cung như thế nào là tốt và ảnh hưởng như thế nào khi mang thai? - Đường kính khối u có phải chỉ mang tính tương đối vì còn tùy thuộc tay nghề của bác sĩ siêu âm hay không?

(Lê Thụy Diễm)

- Trả lời của Phòng mạch Online:

Tôi xin được đưa các câu hỏi của chị thành ba vấn đề:

- Siêu âm có ảnh hưởng cho thai nhi hay không?

- Sự khác biệt trong kết quả siêu âm khi đo lường tử cung, thai và các bất thường như u buồng trứng.

Khảo sát siêu âm cho thấy bản chất của siêu âm là nguồn năng lượng cơ học do sự dao động và truyền đi trong môi trường, sóng siêu âm có chu kỳ hình sin. Siêu âm ứng dụng trong y học có tần số 700KHz  - 50MHz , trong đó siêu âm chẩn đoán sử dụng các tần số từ 2MHz- 50MHz. Sóng siêu âm tối ưu trong môi trường nước.

Có rất nhiều khảo sát đánh giá ảnh hưởng của siêu âm đối với tế bào non, bào thai, cơ quan sinh dục… của động vật đều không ghi nhận bất cứ ảnh hưởng nào. Trên con người, ghi nhận với cường độ của nguồn siêu âm chẩn đoán F = 1 MHz – 10 MHz cường độ 0.002 W/cm2 không gây ra tác hại nào cho mẹ và con trong quá trình thai nghén ngay cả khi khảo sát siêu âm chẩn đoán ở tuần lễ đầu.

Tuy nhiên, vào năm 1993 nghiên cứu của Campbell và cộng sự chỉ ra rằng các bà mẹ siêu âm quá nhiều trong thai kỳ có nguy cơ cho trẻ chậm nói hơn các bà mẹ không siêu âm. Và  Marinac-Dabic (1994) thấy rằng nguy cơ sinh con nhẹ cân tăng gấp hai lần ở các bà mẹ siêu âm nhiều hơn bốn lần trong thai kỳ. Do đó, siêu âm phải được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ. Theo các nghiên cứu phân tích gộp đã cho thấy vai trò rất quan trong của siêu âm trong 24 tuần đầu của thai kỳ bao gồm: chẩn đoán sớm thai bất thường vào ba tháng đầu (thai ngoài tử cung, thai trứng…), chẩn đoán dị dạng của thai.

Siêu âm qua ngả âm đạo là một phương pháp giúp tiếp cận các hình ảnh của tử cung, buồng trứng một cách rõ ràng hơn. So với siêu âm ngả bụng, siêu âm ngả âm đạo có nhiều ưu thế phát hiện sớm các bất thường của thai như thai ngoài tử cung, thai trứng, thai lưu vì qua siêu âm ngả âm đạo có thể thấy được hình ảnh túi thai, phôi thai, tim thai sớm hơn 1 tuần so với siêu âm bụng. Trong các trường hợp có thai và ra huyết bất thường, càng cần phải siêu âm ngả âm đạo để giúp chẩn đoán sớm thai ngoài tử cung, dọa sẩy thai để có hướng xử trí phù hợp.

Khi siêu âm, các cấu trúc được đánh giá dựa theo các mặt cắt hai chiều. Ví dụ, tử cung được sử dụng mặt cắt dọc và mặt cắt ngang, đánh giá kích thước của tử cung dựa theo đường kính trước sau. Kích thước của tử cung sẽ thay đổi theo tuổi, số lần sinh, chu kỳ kinh nguyệt. Khi siêu âm, ngoài đánh giá kích thước, một yếu tố quan trong là cấu trúc. Ví dụ một nang buồng trứng chức năng (có thể tự biến mất sau ba tháng) là một cấu trúc echo trống, bờ mỏng, không chồi, không vách, kích thước thường dưới 6 cm. Khi có một khối u, siêu âm với nhiều mặt cắt khác nhau sẽ cho các kích thước thay đổi 0,5- 1cm, nhưng quan trọng là cấu trúc của nó vì có thể tiên lượng lành ác qua cấu trúc của u.

Vì siêu âm chẩn đoán dựa trên các mặt cắt nên kinh nghiệm của người bác sĩ siêu âm rất quan trọng. Ví dụ, khi siêu âm có dị tật thai thì cần có một sự đánh giá lại của nhiều bác sĩ có kinh nghiệm cả trong lĩnh vực siêu âm, lâm sàng và di truyền để có quyết định bước xử trí và theo dõi thích hợp.

Th.S-BS NGUYỄN HỒNG HOA
Giảng viên bộ môn sản BV ĐH Y dược TP.HCM

Bạn có những thắc mắc về sức khỏe của mình mà không biết hỏi ai. Bạn cần được tư vấn cho những thắc mắc về sức khỏe của mình, của người thân... Phòng mạch Online của Tuổi Trẻ Online sẽ giúp bạn giải đáp 1.001 thắc mắc về sức khỏe. Mọi thắc mắc về sức khỏe xin gửi về địa chỉ email: tto@tuoitre.com.vn

Để chính xác về nội dung, vấn đề cần hỏi, xin bạn đọc vui lòng gõ có dấu (font chữ Unicode). Xin chân thành cảm ơn!

B.CHÂU thực hiện

0
Ý kiến bạn đọc (0) Gửi ý kiến của bạn
TTO - Sở GTVT Nghệ An vừa có công văn yêu cầu 22 lái xe tự ý bỏ về khi chuẩn bị vào phòng xét nghiệm ma túy từng gây xôn xao dư luận, phải đến cơ sở y tế khám lại đúng quy định của Bộ GTVT.
Báo Tuổi Trẻ giữ bản quyền nội dung trên website này; chỉ được phát hành lại nội dung thông tin này khi có sự đồng ý bằng văn bản của báo Tuổi Trẻ