Trong báo cáo khẩn của ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Nam gửi Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn mới đây cho thấy trong số 221 trạm bơm điện thì có đến 189 trạm bơm “ăn” nước trên hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn nhằm phục vụ hơn 15.000ha lúa. Thế nhưng từ cuối tháng 6 đến nay, các trạm bơm này đã phải dừng hoạt động vì nước thượng nguồn không đổ về như trước. Trước tình cảnh lúa chết khô, ruộng nứt toác đồng, còn dân tình thì chạy mua từng thùng nước..., buộc tỉnh Quảng Nam phải “chữa cháy” bằng việc huy động dân xuống nạo vét sông ngòi. Không biết những người dân quê khi nhận lệnh phải xuống sông đào vét nước ấy có cảm thấy ấm ức không khi biết rằng chính các nhà máy thủy điện phía thượng nguồn là một trong những tác nhân gây ra cảnh phập phù con nước.

Theo báo cáo trên, trong ba nhà máy thủy điện đang vận hành lớn nhất ở Quảng Nam thì ngoài Nhà máy thủy điện Sông Tranh 2 đã kiệt nước (vì phải xả tháo nước để xử lý vụ nứt đập), Nhà máy thủy điện Đắk Mi 4 đang dừng vận hành vì hỏng hóc thiết bị đúng giữa mùa khô, còn lại Nhà máy thủy điện A Vương thì phát cầm chừng bởi “đang trong thời gian chạy thử nghiệm chào giá cạnh tranh”. Có lẽ khi đặt bút ký duyệt đồng ý cho các nhà máy thủy điện này được phép xây dựng, ngay cả vị lãnh đạo cao nhất tỉnh Quảng Nam khi ấy cũng không nghĩ rằng rồi có ngày những nhà máy này sẽ vận hành “thiếu ổn định” đến như vậy. Chính sự “thiếu ổn định” với nhiều lý do khác nhau đã đẩy hàng nghìn hecta lúa rơi vào cảnh cháy đồng. Nhiều nông dân vùng hạ lưu phải lội xuống sông vét tìm từng giọt nước.

Vậy là sau một loạt phiền toái, rắc rối từ các nhà máy thủy điện tạo ra cho người dân địa phương như thiếu đất tái định cư, mất môi trường sống do mất rừng, mất nguồn nước, ngập lụt vì xả lũ bất thường... thì nay lại có thêm câu chuyện kiệt nước do vận hành “thiếu ổn định”.

Rồi đây không ai đoan chắc rằng những nhà máy thủy điện ở Phú Yên hay Quảng Nam như Sông Ba Hạ, Sông Hinh hay Đắk Mi 4, A Vương, Sông Tranh 2... và sau này là Sông Bung 2, Sông Bung 4... sẽ không tiếp tục vận hành “thiếu ổn định” khi thị trường phát điện cạnh tranh đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1-7. Khi ấy liệu nước có được xả về để chống hạn không, hay người nông dân vẫn phải tiếp tục còng lưng khơi thông dòng chảy dẫu biết rằng phía thượng nguồn nước đã bị tích.