Phóng to

James Rhodes

“Đó là một cơn ác mộng”, Jim mô tả về chuỗi ngày theo đuổi vụ kiện nhằm chứng tỏ có sự liên hệ giữa bệnh tật của mình với các chất diệt cỏ mà James bị ảnh hưởng trong những năm tháng phục vụ quân đội Mỹ ở Pleiku và Đà Nẵng.

James không ngần ngại chia sẻ với Tuổi Trẻ hành trình 14 năm phơi bày sự thật về ảnh hưởng của chất độc da cam tại nước Mỹ.

Người Mỹ có những ký ức vừa ngắn ngủi vừa dễ bị bóp méo. Trong những năm 1960 và 1970, chất độc diệt cỏ là một đề tài nóng bỏng ở đây nhưng bây giờ không còn như vậy nữa. Hầu hết người Mỹ bận tâm về nền kinh tế, khan hiếm việc làm và “chiến tranh” chống khủng bố.

Nhiều cựu binh từ cuộc chiến tranh VN trở về nước Mỹ đã bị công chúng, chính phủ chúng tôi và cả Ủy ban Cựu chiến binh đối xử thậm tệ. Thậm chí đến tận hôm nay, việc được chữa trị tại các cơ sở của chính phủ cho những căn bệnh có liên quan đến chất diệt cỏ vẫn là điều không thể thực hiện.

Chính phủ đã rất thành công trong việc ngăn cản nhiều cựu chiến binh bị nhiễm độc được điều trị hay bồi thường, bằng cách viện cớ rằng chúng tôi bằng cách nào đó đang “giả bệnh” và việc bồi thường cho chúng tôi sẽ làm tổn hại tài chính của chính phủ. Một chiến dịch toàn những lời dối trá, bóp méo và xuyên tạc thông tin đã được các chính trị gia và những người trong chính phủ dựng lên.

Hãy nhớ rằng chỉ khi Tổng thống Bill Clinton ra chỉ thị thi hành của tổng thống thì mới buộc được chính phủ điều trị cho con cái của các cựu chiến binh Mỹ bị ảnh hưởng bởi chất da cam. Thậm chí cả Ủy ban Cựu chiến binh cũng xuất hiện trên truyền hình với hàng loạt lời nói dối kiểu như “không có bằng chứng kết luận nào” về tình trạng sức khỏe của trẻ em là do chất diệt cỏ. Họ còn nói không ngượng ngùng rằng “thế nhưng dẫu sao chúng tôi vẫn sẽ điều trị cho các em” mà không hề có sự thừa nhận trách nhiệm nào.

Từ năm 1990 đến nay, James Rhodes đã 5-6 lần sang VN. Với tư cách chủ tịch quốc gia của công ty đại diện quyền lợi cho các cựu chiến binh ở chiến trường VN (Vietnam Combat Veterans LTD,) James luôn vận động các cựu binh Mỹ trở lại VN và tìm cách hỗ trợ VN. Ông cũng được biết tới là một nhà hoạt động xã hội tích cực ở Camp Hill, bang Alabama nơi ông đang sống.

Tôi không thể tả hết trong bức thư này cho các bạn về sự đau đớn mà tôi đã chịu đựng từ 14 khối u trong suốt mười mấy năm qua. Thế nhưng không một khối u nào được điều trị tại Ủy ban Cựu chiến binh hay tại các cơ sở của chính phủ. Tôi đã được điều trị tại Mexico nhờ bảo hiểm y tế của vợ tôi ở Mexico.

Sau đó, năm 1990, mặc dù còn lệnh cấm không cho người Mỹ tới VN nhưng tôi vẫn quyết định đến TP.HCM. Tại TP.HCM, các bác sĩ đã châm cứu, điều trị bằng thảo mộc, bóp rượu rắn... cho tôi và chẳng mấy chốc bệnh tình của tôi thuyên giảm.

Cũng chính tại VN, tôi đã bắt tay thực hiện rất nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng và tác hại của chất diệt cỏ. Thế nhưng, bất cứ khi nào tôi định chia sẻ nghiên cứu của mình, một cơ quan Chính phủ Mỹ lại liên hệ và tìm cách ngăn cản tôi.

Trong thời gian đó cũng xảy ra nhiều sự kiện “thú vị”: nào là lực lượng không quân tuyên bố đã đánh mất hồ sơ quân đội của tôi; nào hồ sơ y tế của tôi cũng bị báo là mất nốt; rồi thư mục chứa các hồ sơ kiện Ủy ban Cựu chiến binh của tôi cũng bị một nhân viên của chính phủ thay đổi. Đây cũng chính là kẻ đã phá hoại những hồ sơ y tế của các cựu chiến binh bị ảnh hưởng bởi vũ khí nguyên tử trong Thế chiến II. Vậy mà con người này chưa bao giờ bị đuổi việc hay tống vào tù. Điều này hẳn cũng nói lên cái gì đó.

Có những lúc sức khỏe của tôi tồi tệ đến mức tôi phải bỏ cả công ăn việc làm. Cho đến một hôm huyết áp của tôi bỗng nhiên tụt xuống 60/40 và tôi được nhập viện ngay lập tức. Một cựu chiến binh khác cũng bị ảnh hưởng bởi dioxin, nhà thực vật học Charles Spring, đã khuyên tôi nộp mẫu tóc của mình cho một phòng thí nghiệm ở New York để xét nghiệm.

Spring dán dấu khẩn lên hồ sơ xin xét nghiệm. Tôi vẫn nhớ như in một ngày khi tôi đang ngồi trong phòng làm việc của Spring, phòng thí nghiệm gọi điện hỏi Spring tại sao lại phải lưu ý phòng thí nghiệm là hồ sơ này khẩn. Spring nói cho họ biết tôi đang ngồi cùng ông và rất nóng lòng đợi kết quả. Nghe thấy vậy, các nhân viên phòng thí nghiệm tỏ ra vô cùng ngạc nhiên và hét lên trong điện thoại: “Ý ông là ông ta vẫn còn sống sao?”.

Đến lúc đó tôi mới biết sức khỏe của mình nghiêm trọng đến mức nào. Chúng tôi vội vàng túm chặt lấy kết quả phân tích của phòng thí nghiệm bởi nó chứa đựng các dữ liệu rõ ràng chứng minh sự hiện diện của chất diệt cỏ trong cơ thể tôi. Ngay lập tức tôi quay lại TP.HCM để nghiên cứu sâu hơn về chất độc da cam.

Sau khi hoàn thành thu thập những bằng chứng xác thực và khoa học, tôi đã được một luật sư ở Los Angeles - ông William Smith - đứng ra nhận đòi quyền lợi. Khi hai chúng tôi hoàn toàn tự tin và sẵn sàng ra tòa để công khai những thông tin về chất diệt cỏ thì chính phủ đã nhanh chóng tìm cách đổ cho tôi bị “triệu chứng căng thẳng sau khi bị thương”. Do đó về mặt luật pháp, tôi không thể công khai các nghiên cứu về chất độc diệt cỏ. Không lâu sau đó, luật sư William Smith chết một cách bí ẩn.

Hãy nhớ rằng nhiều cựu chiến binh Mỹ bị ảnh hưởng bởi chất da cam đã không khởi kiện được vì họ không rành việc chuẩn bị các hồ sơ cũng như các thủ tục kiện tụng. Các công dân VN đang khởi kiện tại Mỹ phải tránh cái bẫy này. Từ khi tôi bắt đầu kiện chính phủ cho đến lúc kết thúc đã mất 14 năm trời. Tôi “thắng” kiện bởi vì đã tiến hành nghiên cứu ở VN và chứng minh được mối liên hệ trực tiếp giữa tình trạng sức khỏe của mình với các chất độc diệt cỏ. Tuy nhiên, chính phủ cũng như tòa án chưa bao giờ công nhận điều này. Họ chịu bồi thường chẳng qua bởi họ sợ những nghiên cứu cũng như hồ sơ của tôi sẽ được sử dụng trong các trường hợp kiện tụng khác.

Tôi đã không bỏ cuộc. Tôi lại tiếp tục tham gia kiện các công ty hóa chất cùng với một vài cựu chiến binh khác. Đó quả là một cơn ác mộng bởi cả núi công việc giấy tờ phải làm và luôn phải cảnh giác các yếu tố mà chính phủ có thể lợi dụng để loại bỏ hồ sơ của mình... Công việc dường như vô tận. Tôi còn quên chưa kể với các bạn rằng trong những năm mang thai, vợ tôi luôn đứng trước nguy cơ bị sẩy thai.

Cuối cùng thì vụ kiện được phán xét. Kết quả là 14 khối u đáng giá 1.000 USD/năm trong sáu năm. Và năm nào tôi cũng phải trình các bằng chứng là tôi vẫn bị bệnh, nếu không thì việc bồi thường sẽ chấm dứt.

Trong khi đó các bạn biết không, nhiều người khác thì nhận hàng trăm triệu USD từ những vụ kiện như vậy. Mà họ đâu phải là những người gánh chịu hay bị ảnh hưởng của chất da cam. Điều này có phải là vô đạo đức lắm không? Nhưng đây chính là hệ thống mà chúng tôi có.

Từ trước tới nay, tôi đã viết nhiều bài báo ủng hộ các nạn nhân VN và đã xuất hiện nhiều lần trên các đài phát thanh toàn quốc ở Mỹ cất lên tiếng nói ủng hộ các nạn nhân chất độc da cam của VN.

Sau khi tới VN, tôi mới hiểu rằng những gì mình chịu đựng quá nhỏ bé so với nỗi đau ghê gớm của hàng triệu người VN. Cuộc chiến đấu vì công lý sẽ không chỉ của riêng các bạn mà luôn được tiếp sức bởi hàng nghìn cựu binh Mỹ như chúng tôi.

Nếu cần thiết, tôi sẽ xuất hiện với tư cách cá nhân New York để đối chứng trước tòa án Mỹ nhân danh các nạn nhân VN.

Đại diện cho năm văn phòng luật sư Mỹ, luật sư Constantine P. Kokkoris ngày 24-9 đã gửi lên tòa án liên bang Mỹ một lá đơn dài 69 trang... Công việc bảo vệ các nạn nhân VN tại tòa án Mỹ đang đòi hỏi các luật sư Mỹ một sự nỗ lực không kể ngày đêm. Điều gì thúc đẩy họ?

Trò chuyện với PV Tuổi Trẻ, ông Kokkoris nói ông đã không kìm được nước mắt khi nhìn nỗi đau đớn của những hình hài bé bỏng...

--------------------------

* Kỳ tới: Tôi có những bằng chứng...