Thử nghiệm phiên bản mới tại đây

Bài giảng cuối cùng - Kỳ 1: Xổ số cha mẹ

10/10/2009 08:25 (GMT + 7)
TT - Tôi đã trúng xổ số cha mẹ. Tôi được sinh ra cùng với một vé số trúng thưởng, đó là lý do chính để tôi có thể đạt được những ước mơ tuổi thơ của mình.

Randy Pausch cùng gia đình - Ảnh tư liệu

Người cha của ba đứa con nhỏ chỉ còn vài tháng để sống những tháng ngày còn lại của cuộc đời mình.

Bài giảng dài 76 phút là một ngày trong số đó. Là di sản mà người cha muốn để lại.“Nếu là họa sĩ, tôi đã vẽ tranh cho các con. Nếu là nhạc sĩ, tôi đã sáng tác nhạc. Nhưng tôi lại là thầy giáo. Vậy nên tôi giảng bài”. Bài giảng không nói về cái chết; trẻ trung và tươi vui ông nói về niềm vui cuộc sống, về sự trung thực, lòng biết ơn, về những ước mơ tuổi thơ và nghị lực vun đắp ước mơ thành hiện thực. Bài giảng được ghi hình gây xúc động và truyền cảm hứng cho hàng triệu người nghe. Tính đến ngày 9-10-2009, đã có gần 10.500.000 lượt xem đoạn ghi hình bài giảng này trên YouTube.

Cuốn sách mà bạn sắp đọc đây là 53 ngày sau đó nữa, là cách GS Randy Pausch tiếp tục những gì ông đã bắt đầu trên giảng đường hôm ấy, với sự giúp đỡ của nhà báo Jeffrey Zaslow. Hằng ngày vẫn đạp xe để tập luyện, trong 53 lần đạp xe như vậy ông đã trò chuyện với Jeffrey Zaslow qua điện thoại di động. Zaslow đã chuyển những câu chuyện thành cuốn sách này. Ngày 8-4-2008, sách được phát hành tại Mỹ. Hơn ba tháng sau, ngày 25-7-2008, gs Randy Pausch qua đời.

Một cuộc đời đã khép lại, nhưng với Bài giảng cuối cùng, người thầy - người cha ấy đã thật sự bước vào một tương lai mà ông chẳng bao giờ còn được thấy.

T.N.

Mẹ tôi là một giáo viên dạy tiếng Anh khá khắt khe và cổ điển. Bà nghiêm khắc với học sinh, chấp nhận việc các phụ huynh ta thán bà đã đòi hỏi quá nhiều ở con cái họ. Làm con, tôi biết về những yêu cầu cao của mẹ, và thấy đó là vận may của mình.

Cha tôi là nhân viên y tế, ông tham gia Thế chiến II. Ông lập một nhóm phi lợi nhuận giúp trẻ em nhập cư học tiếng Anh. Để kiếm sống, ông có một doanh nghiệp nhỏ bán bảo hiểm ôtô trong nội thành Baltimore. Khách hàng của ông phần lớn là những người nghèo có hồ sơ tín dụng kém, hoặc ít tiền. Ông luôn cố tìm cách kiếm ra bảo hiểm để họ được phép lái xe.

Với cả triệu lý do, cha tôi là vị anh hùng của tôi.

Tôi lớn lên khá thoải mái trong một gia đình trung lưu ở thị trấn Columbia, bang Maryland. Tiền chưa bao giờ là một vấn đề trong nhà, chủ yếu do cha mẹ tôi không có nhu cầu chi tiêu nhiều. Họ sống rất thanh đạm. Chúng tôi ít đi ăn tiệm, tới rạp xem phim một hoặc hai lần mỗi năm. “Các con nên xem tivi - cha mẹ tôi thường nói - Nó không tốn tiền. Hoặc tốt hơn, các con nên đến thư viện mượn sách mà đọc”.

Khi tôi 2 tuổi và chị tôi 4 tuổi, mẹ đưa chúng tôi đến rạp xiếc. Lúc lên 9, tôi lại muốn đi xem. “Con không cần phải đi nữa - mẹ tôi nói - Con đã xem xiếc rồi còn gì”.

Theo chuẩn mực bây giờ điều đó có vẻ như một sự áp bức, nhưng thật ra với cách sống như vậy chúng tôi đã có một tuổi thơ thật tuyệt vời. Tôi thấy mình thành đạt trong cuộc sống như ngày nay, chính bởi tôi có một người mẹ và một người cha đã làm rất nhiều việc đúng đắn.

Chúng tôi không mua sắm nhiều nhưng chúng tôi lại nghĩ về mọi thứ. Cha tôi là người ham hiểu biết thời sự, lịch sử và mọi điều liên quan tới cuộc sống. Lớn lên, tôi nhận thấy có hai loại gia đình:

1. Loại gia đình cần đến từ điển trong bữa ăn tối.

2. Loại gia đình khác.

Chúng tôi thuộc loại thứ nhất. Hầu như mỗi tối chúng tôi đều phải tham khảo cuốn từ điển để trên giá sách cách bàn ăn chừng sáu bước. “Nếu mình có câu hỏi - cha mẹ tôi nói - thì cần phải tìm câu trả lời”.

Thói quen bản năng trong gia đình tôi là không ngồi yên như những kẻ lười nhác rồi ngạc nhiên. Chúng tôi biết một cách khác tốt hơn: mở bách khoa toàn thư, mở từ điển, mở đầu óc của mình.

Cha tôi cũng là người kể chuyện rất tài, ông luôn nói mỗi câu chuyện cần được kể với một lý do. Ông thích những câu chuyện đã trở thành châm ngôn về đạo đức sống. Ông là bậc thầy về loại chuyện như vậy, và tôi đã tiếp thu được những kỹ xảo đó của ông. Bởi vậy chị tôi, Tammy, khi xem trực tuyến bài giảng cuối cùng của tôi, đã thấy miệng tôi chuyển động và nghe một giọng nói nhưng không phải là của tôi. Đó là của cha. Chị biết tôi đã sáng tạo lại khá nhiều điều chọn lọc trong sự thông thái của cha. Tôi không phủ nhận điều đó. Thật ra lúc đó tôi có cảm giác như đã đội lốt cha mình trên bục giảng.

Tôi trích dẫn cha tôi hầu như mỗi ngày. Sau này, tôi thấy mình đã trích dẫn về cha ngay cả những điều ông không nói. Theo cách nghĩ của tôi, những lời uyên bác đó vẫn có thể là của cha tôi dù ông chưa nói ra. Với tôi, ông là người biết mọi thứ.

Mẹ tôi cũng là người hiểu biết nhiều. Suốt cuộc đời, bà luôn thấy có bổn phận dẫn dắt tôi. Và tôi biết ơn về điều đó. Cho đến nay nếu ai đó hỏi rằng hồi nhỏ tôi thế nào, bà mô tả: “Tỉnh táo, nhưng không quá sớm phát triển”. Ngày nay chúng ta sống trong thời đại mà các bậc cha mẹ luôn khen con mình là thiên tài. Còn mẹ tôi coi “tỉnh táo” đã đủ như một lời khen.

Cha mẹ tôi biết cần làm gì để giúp đỡ mọi người. Ông bà luôn tìm kiếm những dự án lớn rồi dấn thân tham gia. Cha mẹ tôi đã cùng thuê ký thác một ký túc xá năm mươi phòng ở vùng nông thôn Thái Lan để giúp các em gái địa phương có điều kiện tiếp tục đến trường, thay vì phải bỏ học làm gái điếm.

Ở tuổi 83, cha tôi bị chẩn đoán mắc bệnh ung thư máu. Biết không còn sống được lâu, ông đã đăng ký hiến xác cho các nghiên cứu y học, và đóng góp tiền để chương trình từ thiện của ông ở Thái Lan có thể tiếp tục được tối thiểu sáu năm nữa.

Nhiều người tham dự bài giảng cuối cùng của tôi bị thu hút bởi một bức ảnh tôi đưa lên màn chiếu: đó là bức ảnh chụp tôi trong bộ đồ ngủ, nằm nghiêng tựa lên khuỷu tay. Rõ ràng tôi là một cậu bé ưa những ước mơ lớn.

Thanh gỗ chắn ngang người tôi là mặt trước của chiếc giường tầng. Cha tôi, một người khá khéo tay, đã tự đóng chiếc giường đó. Nụ cười trên khuôn mặt, thanh chắn gỗ, cái nhìn trong đôi mắt: bức ảnh đó nhắc rằng tôi đã trúng xổ số cha mẹ.

RANDY PAUSCH

VŨ DUY MẪN (dịch)

______________________________

Khi thừa nhận mình là một người may mắn, Randy Pausch cũng đau đớn nhận ra cái may mắn ấy các con ông chẳng bao giờ có được. Những đứa trẻ của ông (5 tuổi, 2 tuổi và 1 tuổi) rồi sẽ lớn lên trong sự thiếu vắng người cha...

Randy Pausch bước vào cuộc sống của con cái mình theo cách khác, khi gửi đi một lời đề nghị.

Kỳ sau: Cậu Randy xin một đặc ân

0
Ý kiến bạn đọc (0) Gửi ý kiến của bạn
TT - “Cộng đồng người Việt tập trung đông nhất ở Sao Paulo mà cũng chỉ khoảng 30 gia đình nên chúng tôi như chung một đại gia đình.
Báo Tuổi Trẻ giữ bản quyền nội dung trên website này; chỉ được phát hành lại nội dung thông tin này khi có sự đồng ý bằng văn bản của báo Tuổi Trẻ