Ngày 30-3, Ban chỉ đạo công tác phòng chống buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại (Ban chỉ đạo 127) đã tổ chức giao ban tại Bộ Công thương.

Tại đây, nhiều bức xúc và quan điểm bất ngờ được bày tỏ, phần lớn liên quan đến các cơ quan làm chính sách ở trung ương... Thậm chí Tổng cục Cảnh sát khẳng định khi phối hợp với các cơ quan chức năng khác thì thường... mất tính bất ngờ.

Vàng SJC phương hại đến các thương hiệu vàng khác

Trong hội nghị giao ban, thiếu tướng Nguyễn Tiến Lực, phó tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát phòng chống tội phạm (Bộ Công an), thẳng thắn nêu “một số tình hình chính” về buôn lậu, gian lận thương mại, trong đó nội dung thứ tư khẳng định vàng SJC đã được hưởng lợi từ chính sách coi SJC là thương hiệu vàng miếng quốc gia, trong khi những thương hiệu khác bị phương hại.

Cụ thể, theo ông Nguyễn Tiến Lực, chỉ từ tháng 7-2012 đến nay riêng Công ty SJC đã phát hiện 300 lượng vàng nhái thương hiệu SJC. Ông Lực cho biết do cơ chế nhà nước cho Công ty SJC được dập và kinh doanh vàng miếng thương hiệu vàng quốc gia, nên từ năm 2012 đến nay đã xuất hiện độ chênh lệch khá lớn giữa giá vàng trong nước và giá vàng nước ngoài. Đồng thời cũng xuất hiện tình trạng vàng giả SJC, vàng kém chất lượng đưa vào các doanh nghiệp kinh doanh để bán cho dân. Ông Lực nhận định và nêu rõ “việc quy định SJC là thương hiệu vàng quốc gia đã đem lại lợi ích cho Công ty SJC, làm phương hại đến lợi ích của các thương hiệu vàng miếng khác”.

Trao đổi thêm với Tuổi Trẻ chiều 30-3, thiếu tướng Nguyễn Tiến Lực cho hay Tổng cục Cảnh sát phòng chống tội phạm đã chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ nắm bắt tình hình, điều tra về tình trạng vàng giả SJC, vàng kém chất lượng đưa vào bán cho dân. Hiện các đơn vị nghiệp vụ của tổng cục đang điều tra làm rõ vấn đề này.

Ngoài ra, phát biểu về tồn tại trong công tác phối hợp chống buôn lậu giữa các lực lượng chức năng, ông Lực cũng rất thẳng thắn cho biết trong quá trình triển khai phối hợp giữa công an và các lực lượng khác, sự phối hợp còn chậm trễ, mang tính hình thức. Do vậy, ông Lực cho rằng điều này đã dẫn đến hiệu quả không cao hoặc thậm chí... mất hiệu quả do mất tính bất ngờ, “yếu tố bí mật không còn khi phối hợp”.

Hai tổng cục cùng lo một thông tư

Cũng tại cuộc giao ban, cả lãnh đạo Tổng cục Cảnh sát phòng chống tội phạm và Tổng cục Hải quan cùng bày tỏ lo ngại về nội dung thông tư 41/2012 của Bộ Công thương.

Theo thiếu tướng Nguyễn Tiến Lực, thông tư 41 có nhiều điểm mở cho doanh nghiệp xuất khẩu quặng khiến Bộ Công an lo tình trạng gian lận, trốn thuế và buôn lậu khoáng sản sẽ diễn ra công khai gây thất thu ngân sách. Cụ thể, với quy định “nếu hải quan cửa khẩu có cơ sở nghi vấn lô hàng khoáng sản xuất khẩu không đạt tiêu chuẩn chất lượng quy định tại thông tư này thì có quyền vẫn cho thông quan”, Bộ Công an cho rằng có thể đây là kẽ hở để doanh nghiệp lợi dụng xuất khẩu khoáng sản thô, khoáng sản không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu, gây thất thoát tài nguyên và thuế.

Thiếu tướng Nguyễn Tiến Lực chỉ ra rằng hoạt động xuất khẩu khoáng sản trong nhiều năm qua luôn tiềm ẩn khả năng xuất lậu. Vì vậy ông đề nghị Bộ Công thương cần rà soát số doanh nghiệp được cấp phép khai thác khoáng sản, công suất và số lượng khoáng sản khai thác hằng năm, số nhà máy chế biến trong nước để tránh tình trạng khai thác xong không có nhà máy tiêu thụ, không đủ nơi chế biến sâu. Điều này khiến doanh nghiệp muốn tồn tại buộc phải tìm cách xuất lậu hoặc bán cho đối tượng chuyên buôn lậu. Cuối cùng khoáng sản vẫn... đi sang Trung Quốc.

Ông Nguyễn Văn Cẩn, phó tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan, đồng tình cho rằng thông tư 41 có thể làm “vô hiệu hóa cơ quan chức năng”, nhất là quy định dù có nghi vấn nhưng “có quyền vẫn cho thông quan”. Thiếu tướng Nguyễn Quang Đạm, cục trưởng Cục Cảnh sát biển, cho rằng về biện pháp xử lý vi phạm trong vận chuyển quặng cần tăng hình phạt tịch thu phương tiện vì thời gian qua chủ yếu bắt người vận chuyển, ít bắt được chủ hàng. Ông Đạm thẳng thắn đề nghị các cơ quan soạn thảo quy định cần hạn chế hành chính hóa, cần đi xem xét doanh nghiệp có đủ máy móc chế biến quặng hay có cảng, kho bãi đúng quy định rồi hãy cấp phép.

Văn bản pháp lý, theo ông Đạm, nên có ý kiến của công an, biên phòng, cảnh sát biển để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nhưng cũng cần ngăn ngừa khả năng vi phạm. “Đề nghị giảm hành chính, ngồi một chỗ cấp phép, đúng thủ tục nhưng thực tế khó cho lực lượng đấu tranh” - ông Đạm nói.

Phóng to

“Thương hiệu vàng miếng quốc gia giúp SJC hưởng lợi” - đó là phát biểu của thiếu tướng Nguyễn Tiến Lực tại hội nghị giao ban Ban chỉ đạo công tác phòng chống buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại diễn ra ngày 30-3. Đây là một vấn đề nóng trong câu chuyện quản lý vàng. Trong ảnh: giao dịch mua bán vàng miếng SJC tại Sacombank - Ảnh: Thanh Đạm

Phóng to

Vàng miếng SJC tại Sacombank TP.HCM - Ảnh: Thanh Đạm