Tuổi đời của những cây sấu ở Hà Nội có thể coi là trẻ nếu so với những cây sanh, cây si, cây đa cổ kính trong các đình đền chùa của đất kinh kỳ ngàn năm tuổi nhưng so với những loài cây được trồng dọc trên đường phố khác thì cây sấu không hề thua kém về thâm niên. Hà Nội có đến ngót ngàn rưỡi cây sấu cổ thụ, trồng ở khắp nơi trong thành phố, từ công viên, vườn bách thảo đến những ngõ nhỏ, nhưng thấy nhiều nhất là ở những khu phố Phan Đình Phùng, Lý Nam Đế, Trần Phú, Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo. Đặc biệt trên vỉa hè phố Phan Đình Phùng, sấu được trồng thành hai hàng, cành lá giao nhau quấn quýt tạo nên một vòm tán xanh um, biến con đường này thành một trong những con đường có hàng cây đẹp nhất và đặc trưng nhất thủ đô. Trên quãng phố này, hầu như ngày nào cũng có những cặp tình nhân, những nhóm bạn trẻ ríu rít kéo nhau ra chụp ảnh, quay phim. Trưa hè dù nắng đến mấy, qua đây cũng chỉ thấy rợp một màu xanh râm mát như níu bước chân người qua chậm lại để kéo dài thêm khoảnh khắc thư thái, trong lành dưới tán ô thiên nhiên.

Nhà văn Băng Sơn từng viết “Trong máu người Hà Nội có vị sấu chua” như nói thay cho tâm tình chung của những người Hà Nội. Quả sấu là một thứ không thể thiếu trong bữa cơm của mỗi gia đình ở Hà Nội. Có lẽ không một người Hà Nội nào lại chưa từng được uống những bát canh rau muống dầm sấu, ngụm nước mát trôi qua cổ họng khiến những oi bức ngột ngạt của mùa hè phố thị như tan đi. Đó là chưa kể đến các món khoái khẩu như canh sấu nấu thịt, vịt om sấu, nước sấu ngâm giải khát hay chỉ đơn giản là bát nước mắm cốt dầm sấu.

Ô mai sấu hay sấu chín ngọt giòn từ lâu đã trở thành món quà vặt ưa thích không chỉ của người Hà Nội mà còn được yêu quý dành gửi bạn bè, người thân phương xa. Những đứa trẻ chia nhau quả sấu chín màu nâu sậm được cạo sạch vỏ, sắc từng khoanh tròn, dầm đường dầm muối hay túi ô mai sần sật gắn với bao kỷ niệm chua ngọt, mặn mà, thơm thảo. Rồi mỗi khi sắp hết mùa, nhiều gia đình lại hối hả thu mua, tỉ mẩn đóng đóng gói gói hàng cân sấu vào ngăn lạnh để dùng cho cả năm.

Hà Nội lại đang vào mùa sấu, những hàng sấu đồng loạt rủ nhau trút bỏ lớp lá già vàng úa thay lớp lá tươi non. Con đường thảm đầy lá vàng ấy đã trở thành cảm hứng cho biết bao tác phẩm thi ca nhạc họa nhiếp ảnh về cái thời khắc giao mùa từ xuân sang hạ. Thế rồi những chùm hoa sấu trắng ngà, nhỏ li ti như những chiếc chuông hình lục lăng bật ra cùng đám lá xanh. Không nồng nàn như hoa sữa, hoa lan, hoa sấu mang mùi hương nhẹ nhàng, man mác, thanh tao. Một thời nó từng là thú vui của lũ trẻ thành phố khi chúng nhặt những vốc hoa rụng, xâu thành chuỗi đeo cổ, đeo tay nom rất ngộ nghĩnh và đáng yêu. Ngày nay, cùng với những trò chơi dân gian hè phố, hoa sấu không còn được trẻ con chơi trò xâu chuỗi đeo nữa nhưng khi nhìn thấy những cánh hoa rụng rơi chắc hẳn nhiều người sẽ thấy bao ký ức tuổi thơ ùa về.

Mang một cái tên dân dã không hề đẹp nhưng loài hoa bé nhỏ bình dị mộc mạc này luôn tiềm ẩn một nét đẹp rất kiêu sa, đài các. Dạo quanh phố phường, không khó để bắt gặp những gương mặt thể hiện nhiều trạng thái cảm xúc của cả người Việt Nam lẫn du khách nước ngoài khi đắm mình say mê dưới những cơn mưa hoa sấu mỗi làn gió mát thoảng qua.

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, những hàng sấu vẫn hiên ngang trầm mặc trên phố phường để nhuộm vàng hè phố mùa lá rụng, để mát dịu lòng người những trưa hè oi bức, để rì rầm kể với gió những câu chuyện về Hà Nội mỗi sớm bình minh, để lại thoang thoảng mùi hương mỗi độ tháng 5 về.