Nhân công lò gạch ở thôn Thủy Phú (xã Hương Vinh, Hương Trà) vẫn tiếp tục nhóm lò để nung gạch - Ảnh: Lê Cường
Các lò gạch ngói thủ công ở xã Hương Vinh và Hương Toàn đều nằm lẫn trong khu dân cư, chủ yếu là lò đất và nung bằng củi nên bụi và khói mù mịt khắp làng xóm. Tại thôn Thủy Phú (xã Hương Vinh), đường làng ngõ xóm và mái nhà dân bạc phếch vì bụi khói của các lò gạch. Giếng nước đều phải bịt kín để tránh bụi. Người dân ở đây cho biết họ thường mắc các bệnh về đường hô hấp, mắt và da liễu. Con đường dẫn vào thôn Thủy Phú cũng bị băm nát do một lượng lớn xe tải chở đất sét cho các lò gạch.
Ông Lý Thành Trung, chuyên viên Phòng kiểm soát ô nhiễm môi trường thuộc Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Thừa Thiên - Huế, cho biết cụm làng nghề gạch thôn Thủy Phú có bảy lò, cụm làng nghề ngói thôn Nam Thanh (xã Hương Toàn) có sáu lò. Đa số lò đều nung theo cách truyền thống, không có hệ thống xử lý nước thải nên gây ô nhiễm nặng.
Ngoài việc gây ô nhiễm, gạch ngói thủ công còn không cạnh tranh được với các loại gạch ngói tuynen cả về chất lượng lẫn giá thành. Tuy nhiên, nhiều chủ lò gạch cho biết nếu ngừng sản xuất họ sẽ phải vào thành phố Huế để làm thuê, cuộc sống trở nên bấp bênh.
Ông Trần Quốc Thắng, phó chủ tịch UBND xã Hương Vinh, cho biết dự án quy hoạch cụm làng nghề gạch ngói Hương Vinh, Hương Trà đã không được triển khai, còn việc chuyển đổi ngành nghề cho người dân gặp rất nhiều khó khăn. Hằng năm, UBND xã đã mở các lớp dạy nghề về trồng trọt và chăn nuôi nhưng số lượng người học rất ít.
Theo ông Nguyễn Thanh Lâm, giám đốc Ban đầu tư và xây dựng thị xã Hương Trà, đơn vị chủ dự án quy hoạch chi tiết cụm làng nghề gạch ngói, gốm Hương Vinh, dự án này không được UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế phê duyệt nên đã bãi bỏ. Mặc dù theo quyết định của Thủ tướng thì các lò gạch phải di chuyển trước năm 2005, nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được vì vướng mắc trong việc tìm nghề mới cho người dân. Hiện nay UBND thị xã Hương Trà đang xây dựng nhiều phương án nhằm sắp xếp lại nơi sản xuất ổn định cho người dân làm gạch ngói.
LÊ CƯỜNG