Chuyện kể: cậu bé Nguyễn Văn Nam, lớp 9A1 Trường THCS Nguyễn Huệ, huyện Cư M’gar, Đắk Lắk, lầm lũi làm việc luôn chân luôn tay sau mỗi buổi học. Tuổi thơ buồn nhưng em chưa bao giờ nguôi hi vọng về một ngày mai để dồn hết sức cho việc học. Chính vì thế em chưa bao giờ rời khỏi tốp đầu học sinh giỏi của trường. Để thi vào THPT, em phải khăn gói lên huyện ở trọ chuẩn bị dự kỳ thi. Hành trang của em là sách vở, bao gạo nhỏ và một chục trứng.

Sau gần 30 ngày, vẫn còn một quả trứng mang về nhà vì như em tâm sự: “Em sợ dùng hết rồi thì sau đó sẽ không còn gì để ăn!”.

Chuyện hi hữu? Không!

Nỗi lo của cô thủ khoa khối A Trường ĐH Sư phạm Đà Nẵng Lương Thị Hường là chi phí cho việc ăn ở tại ký túc xá, tiền xe cộ về thăm nhà vì nhà quá xa. Trước đây mỗi lần đóng học phí, mẹ phải đi vay mượn để đến mùa sẽ đóng lúa hoặc làm công trừ nợ.

Còn Thái Minh Khoa, thủ khoa Trường CĐ kỹ thuật Cao Thắng TP.HCM, lại có những nỗi niềm riêng: “Sức học còn nhưng tiền hết thì biết làm sao!”. Nhà Khoa chỉ có hai sào ruộng. Thu nhập trong nhà bấp bênh theo từng vụ mùa. Mẹ quanh năm suốt tháng đi làm mướn. Suốt những năm THCS và THPT, cứ vừa kết thúc năm học Khoa tranh thủ đi làm mướn, trồng cải, làm cỏ, đập lúa..., việc gì cũng làm mới xoay xở đủ tiền đóng học phí.

Thế đấy. Liệu những Nguyễn Văn Nam, Lương Thị Hường, Thái Minh Khoa có phải là những hứa hẹn của hiền tài đất nước? Và lại biết được rằng “trọng học vấn, trọng nhân tài, vì đó là những của quý không gì thay thế được của một nước, một dân tộc. Có nó thì sẽ có tất cả, thiếu nó thì cái còn lại còn gì là đáng giá!”.

Kết: ở bài “Khoán xe công...” có đoạn viết “phấn đấu cả đời mới có tiêu chuẩn đi xe thì phải đi cho nở mày nở mặt... có vị một tháng đăng ký đi công tác đến 6.000km!”. Cứ quy tiền một tháng đi xe của một công bộc của dân ra bao nhiêu quả trứng để nuôi dưỡng những hiền tài tương lai của đất nước chắc sẽ thấy được những nghịch lý!