Phóng to

Theo UBND P.14, Q.Bình Thạnh, TP.HCM, hiện nay người dân đến chứng thực, sao y các loại giấy tờ tại phường tăng khoảng 30% so với trước nên phường phải tăng nhân viên tiếp nhận hồ sơ lên gấp ba lần - Ảnh: H.T.Vân

Theo đó, có đến 20 nhóm công việc với hơn 190 đầu việc thuộc trách nhiệm của UBND phường này... Các phường khác trên địa bàn TP cũng chịu chung áp lực như vậy.

Chóng mặt với thủ tục, giấy tờ

Bà Đinh Thị Lụa - phó chủ tịch UBND P.Bình Hưng Hòa B, Q.Bình Tân (TP.HCM) - cho biết nhu cầu làm thủ tục sao y, xác nhận chữ ký... của người dân hiện nay rất nhiều, rất đa dạng, từ hồ sơ xin việc đến hồ sơ nhập học... đều phải xác nhận chữ ký, sao y các loại giấy tờ, chứng minh nhân thân kèm theo. Chỉ tính riêng các loại thủ tục này đã phát sinh một khối lượng công việc khổng lồ cho cấp phường. Bình quân mỗi năm ở P.Bình Hưng Hòa B tiếp nhận hơn 82.000 hồ sơ chứng thực, sao y và mỗi năm người dân phải trả phí hàng trăm triệu đồng cho các thủ tục trên.

Áp lực công việc như vậy nên TP.HCM đã kiến nghị với trung ương cho TP bố trí thêm chức danh chánh văn phòng hoặc ủy viên hành chính (ủy viên văn phòng) ở phường, xã, thị trấn. Người giữ chức danh này được ký thừa lệnh chủ tịch UBND cấp phường, xã, thị trấn để “chia lửa” trong việc giải quyết nhu cầu chứng thực bản sao và chứng thực chữ ký các văn bản bằng tiếng Việt.

Theo các cơ quan chức năng của TP, áp lực công việc đè nặng cấp phường là do cơ chế tổ chức và hoạt động theo quy định chung hiện nay chưa phù hợp với yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt như TP.HCM. Ngoài ra, việc phân cấp quản lý chưa gắn liền với đảm bảo các điều kiện làm việc cho phường, xã, thị trấn. Cải cách hành chính chưa đồng bộ, còn nhiều thủ tục buộc phải sao y, chứng thực...

Giải quyết nhu cầu chứng thực bản sao và chứng thực chữ ký cho người dân chỉ là một mảng công việc rất nhỏ trong hàng đống công việc mà cấp phường phải làm. UBND P.Bình Hưng Hòa B thống kê có đến 215 đầu việc phải làm. Trong số này có đến 45 đầu việc không thuộc chức năng nhiệm vụ của phường nhưng UBND phường phải có trách nhiệm thực hiện, chẳng hạn như phối hợp tổ chức các vụ xử án lưu động, phối hợp với điện lực lập danh mục trụ điện cần di dời, xác nhận điều kiện để cấp đồng hồ điện, quản lý rác dân lập, xác minh lý lịch đối tượng theo đề nghị của tòa án, quân sự, công an...

“Còn thời gian đâu để lo cho dân?”

Tại cuộc làm việc với trung ương vào giữa tháng 1-2013 về tổ chức hệ thống chính trị ở cơ sở (trong đó có UBND phường, xã, thị trấn), ông Lê Thanh Hải - ủy viên Bộ Chính trị, bí thư Thành ủy TP - bức xúc cho rằng với tổ chức và biên chế như hiện nay thì dứt khoát bộ máy sẽ phình ra chứ không giảm được. Tất cả đều do các quy định từ trên “giội” xuống nên cơ sở không thể không làm.

Ông Hải nêu ra thực tế khối lượng công việc của phường, xã, thị trấn quá lớn. Có nơi mỗi tháng thực hiện thủ tục sao y, chứng thực trên 2.500 hồ sơ, mỗi ngày trên 1.200 chữ ký...

“Như vậy còn thời gian đâu để lo cho dân?” - ông Hải đặt vấn đề. Theo ông Hải, cần nghiên cứu về chính quyền phù hợp cho từng vùng miền như miền núi, trung du, đô thị... Với TP.HCM, cái gốc của vấn đề được xác định ở chỗ kiến nghị nhiều năm nay của TP là thực hiện mô hình chính quyền đô thị nhưng chưa được chấp nhận.

Ông Lê Thanh Hải nhấn mạnh: đề xuất cụ thể của TP.HCM là từ 24 đầu mối quận, huyện như hiện nay, sau khi tổ chức lại thì còn bảy đầu mối.

Cụ thể là có bốn đô thị (TP nhỏ trong TP lớn) và ba huyện. Đặc biệt, theo kiến nghị của TP thì phường không có biên chế, tất cả biên chế từ cấp trên bố trí xuống. Đồng thời gắn liền với đó là tổ chức Đảng, đoàn thể, mặt trận sẽ giảm mạnh (vì như đề xuất của TP từ 24 đầu mối hiện tại sẽ giảm còn bảy đầu mối).

Một trong những kiến nghị khác của Thành ủy TP đối với trung ương là cho phép TP thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, nhân sự phường, xã, thị trấn cho phù hợp với điều kiện thực tế của TP và hướng tới yêu cầu xây dựng chính quyền đô thị.

Ngoài ra, Thành ủy TP đã định rõ cần cụ thể hóa nội dung công việc, “sản phẩm” công vụ của từng chức danh, hạn chế, khắc phục tình trạng trùng lắp, chồng chéo giữa phường, xã, thị trấn và quận, huyện...

Trao đổi những vấn đề liên quan khi làm việc với TP.HCM để chuẩn bị cho đề án tiếp tục đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cho biết trung ương đã đưa ra chủ trương về vấn đề này.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch nước, việc đầu tiên cần nghiên cứu kỹ là phải định rõ chức năng, nhiệm vụ của cấp phường. Cần xác định rõ hai loại chính quyền đô thị và nông thôn. Cơ sở của chính quyền đô thị là phường, còn cơ sở của chính quyền nông thôn là xã, cần nói rõ chức năng, nhiệm vụ của mỗi loại...

Chủ tịch nước cho rằng hiện có thực tế lẫn lộn giữa chức trách của cấp phường, xã và cấp trên trực tiếp nên phải làm rõ chức trách, nhiệm vụ của cấp trên trực tiếp (quận, huyện) là gì, không nói chung chung được. Chủ tịch nước cũng chia sẻ và nhìn nhận áp lực công việc đối với bí thư, chủ tịch UBND cấp phường là ghê gớm, làm hoài không tròn, làm hoài trách nhiệm không xong, dễ bị rầy... Ông cũng nói rõ cần nhận thức lại cho đúng với mô hình chính quyền bốn cấp và hiểu theo cách trên có gì, dưới có nấy là không đúng...