 Phóng to |
Tôi chỉ xin nêu một vài câu hỏi trong số đó:
1. Người như thế nào, hoạt động trong những lĩnh vực gì và theo những tiêu chí nào để xác định “nhân tài”? Nhà khoa học tầm cỡ được coi là nhân tài, còn nghệ sĩ có danh tiếng, nghệ nhân bậc cao có được coi là nhân tài (và được trọng dụng) hay không? Không ai phủ nhận nghệ sĩ dương cầm Đặng Thái Sơn là một nhân tài. Vậy nếu có một nghệ sĩ thổi sáo mà cũng đạt đến trình độ bậc thầy như thế thì có được đối xử như với một nhân tài?
Ai sẽ là nhân tài? một học sinh nhờ có điều kiện luyện thầy, luyện thợ mà đạt được kết quả thi học sinh giỏi này khác, hay một học sinh ở nông thôn, hoàn cảnh thiếu thốn, không có điều kiện học thêm, không đỗ giải này giải nọ, nhưng vào đời lại thành công sẽ là nhân tài?...
2. Một vài trong những biểu hiện của nhân tài là tính sáng tạo cao (do trời phú) và sự đam mê công việc mà mình yêu thích. Đã đam mê là phải hết mình. Ai dạy được sáng tạo? Qui trình nào có thể tạo ra những tố chất trời cho. Đã đam mê thì làm sao bỏ được công việc chuyên môn ưa thích để lên làm lãnh đạo ở cấp bộ, tỉnh...
Giỏi trong lĩnh vực này không có nghĩa là sẽ giỏi trong các lĩnh vực khác. Người làm khoa học giỏi chưa chắc đã làm tổ chức khoa học giỏi. Đấy chưa nói là chuyển sang làm lãnh đạo, một lĩnh vực hoàn toàn khác. Thử tưởng tượng kết quả sẽ thế nào nếu mời Đặng Thái Sơn về làm lãnh đạo Bộ Văn hóa?
Nếu lấy “chức vụ, cương vị công tác” làm động cơ để thu hút nhân tài, e rằng như vậy sẽ làm thui chột tài năng của họ. Một xu hướng không mấy tốt đẹp lắm là có quá nhiều người sau khi đỗ đạt đều cố bằng cách này hay cách khác chuyển hướng sang làm quản lý và bỏ chuyên môn (hoặc làm một cách hình thức).
Sử dụng và sử dụng đúng nhân tài là một điều cần thiết, nhưng điều này không có nghĩa là lấy cương vị ra để nhử nhân tài. Tại sao không thể tôn vinh và hậu đãi một nhà khoa học có đẳng cấp quốc tế nhưng chỉ là một nhà nghiên cứu thuần túy hơn chính các vị lãnh đạo của nhà khoa học đó?
Tại sao không thể trả lương thật cao (hơn nhiều lần so với người khác) cho một kỹ sư bậc cao nắm vững được công nghệ hiện đại, trong khi vẫn phải thuê chuyên gia nước ngoài với giá đắt hơn nhiều?... Vấn đề cần giải quyết chính từ khâu cơ chế.
3. Ai đảm bảo những người lãnh đạo cơ quan (được đề bạt thông qua con đường khác) sẽ vui lòng đề bạt người tài hơn mình lên nắm giữ những cương vị chủ chốt của cơ quan? Ai đảm bảo lấy tiền nhà nước cho người đi học nước ngoài một cách ào ạt rồi họ sẽ quay trở về làm việc?
4. Số nhân tài sẽ ra lò được xác định một cách chính xác là 700 sau bảy năm (chính xác đến hàng đơn vị!), số tiền chi vào dự án là nhiều tỉ (và có thể hơn nữa). Lấy gì đảm bảo là có từng ấy nhân tài sẽ ra lò? Tại sao con số nhân tài lại là 700 mà không phải 701, 702 hay 1.000, thậm chí 1 triệu? Làm thế nào tính được số tiền cần chi phí để đào tạo một nhân tài (khi chưa rõ sẽ đào tạo họ như thế nào và còn chưa biết bao nhiêu tiền trong số đó sẽ bị chi sai mục đích)?
Tôi có một cảm nhận là mọi sự qui trình hóa, chuẩn mực hóa của việc đào tạo nhân tài đều sẽ cho một kết quả vô nghĩa. Điều có thể làm được là tạo ra một môi trường, một cơ chế trợ giúp, khuyến khích tài năng phát triển và thu hút họ về phục vụ Tổ quốc. Đất nước phát triển, điều kiện làm việc được cải thiện... và nỗi buồn xa quê, tinh thần dân tộc sẽ chính là những sợi dây kéo giữ nhân tài đất Việt trở về phục vụ Tổ quốc.
Còn rất nhiều câu hỏi khác mà vì khuôn khổ có hạn của bài viết không thể kể ra hết.Nhân tài cần được tôn trọng, được sử dụng một cách thích đáng. Nếu có môi trường làm việc tốt (không nhất thiết chỉ đồng nghĩa với quyền lợi vật chất) thì số đông họ chắc chắn sẽ muốn về nước phục vụ.
Nói gì thì nói, “ta về ta tắm ao ta, dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn” cũng là một trong những mong muốn của những người con sống xa Tổ quốc. Nhưng điều đó không có nghĩa cứ bỏ ra một đống tiền là đạt được. Nếu không nghiên cứu một cách kỹ lưỡng mà suốt ngày chỉ “mốt dự án” thì chỉ làm hao phí tiền của nhân dân mà thôi.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận