Có bao nhiêu bác sĩ viết chữ khó đọc

>> Đơn thuốc điện tử 
>> Người bán thuốc không đọc nổi chữ bác sĩ

Thế nhưng, để tiếp cận vấn đề không chỉ bằng cảm tính, sẽ có 2 câu hỏi đặt ra là: (a) có bao nhiêu bác sĩ viết chữ khó đọc, và (b) có thật sự chữ bác sĩ khó đọc so với chữ viết của các chuyên gia khác?

Trong một nghiên cứu nhỏ, các nhà nghiên cứu thẩm định 207 phiếu yêu cầu chụp X-quang của các bác sĩ gia đình và bác sĩ làm việc trong bệnh viện, kết quả cho thấy 95,2% hoàn toàn dễ đọc, chỉ có 4,3% là khó đọc, và 0,5% là không thể đọc được! Như vậy, số bác sĩ viết chữ như dưới đây rất thấp trong cộng đồng bác sĩ, có thể dưới 1%.

Năm 1998, để đánh giá và so sánh chữ viết của bác sĩ và các chuyên gia khác, một nhóm nghiên cứu ở Anh thực hiện một nghiên cứu thú vị. Trong nghiên cứu này, có ba nhóm: 38 bác sĩ, 32 chuyên gia xét nghiệm và y tá, 22 giám đốc hành chính (quản lý). Mỗi người được cho một mẩu giấy gồm 26 ô chữ để viết mẫu tự và 10 ô để viết số. 

Các đối tượng tham gia nghiên cứu được cho biết chữ viết của họ sẽ được cho máy vi tính “đọc”, nên cần phải viết gọn gàng. Họ sử dụng phầm mềm Teleform để phân tích và cho điểm các mẩu chữ viết. Nếu một mẫu tự hay số nào máy vi tính đọc không được, máy sẽ cho 1 điểm sai.

Kết quả cho thấy điểm sai trung bình của nhóm bác sĩ là 7 điểm, cao hơn y tá và chuyên gia xét nghiệm (điểm trung bình 3) và các giám đốc hành chính (điểm trung bình 4). Tuy nhiên, về số thì không có khác biệt giữa ba nhóm với điểm sai trung bình là 1.

Tại sao bác sĩ có xu hướng viết chữ khó đọc, trong khi họ viết số thì không đến nỗi tệ? Không ai biết lý do, nhưng các nhà nghiên cứu suy luận rằng có lẽ họ đặt nặng tầm quan trọng đến liều lượng thuốc hơn là tên thuốc!

Phần lớn những sai sót liên quan đến viết tắt không rõ ràng và sai liều lượng. Chẳng hạn như thuốc Norvasc dùng điều trị cao huyết áp có tên gần giống với thuốc Navane nhưng dùng để điều trị chứng rối loạn tâm thần, hay Levoxine dùng điều trị rối loạn tuyến giáp na ná với Lanoxin dùng cho chứng suy tim, hay Prilosec dùng cho chứng loét tá tràng và Prozac dùng cho chứng trầm cảm. Chỉ cần sai một vài mẫu tự là có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Ngoài ra, viết sai liều lượng như 0,5mg thay vì 5mg cũng có thể gây tác hại nguy hiểm. 

Theo ước tính của các nhà nghiên cứu y khoa, hậu quả của việc viết ẩu của giới bác sĩ rất nghiêm trọng vì liên quan đến mạng sống con người.  Một ước tính ở Mỹ cho biết hơn 7.000 người chết vì chữ viết của bác sĩ. Theo báo cáo của Viện Y khoa thuộc Viện hàn lâm Khoa học Mỹ, những sai sót liên quan đến toa thuốc có thể ngăn ngừa được là 1,5 triệu ca mỗi năm (trong số 3,2 tỉ toa thuốc). 

Ở nước ta, không ai biết hệ quả của chữ viết bác sĩ khó đọc ra sao vì chưa có nghiên cứu. Nhưng kinh nghiệm từ nước ngoài cho thấy đây là một trong những vấn đề liên quan đến chất lượng y tế mà giới quản lý cần quan tâm. Như một thói quen, khi nói đến “chữ bác sĩ” người ta thường cười như là chuyện viết chữ khó đọc của giới bác sĩ là một điều đương nhiên hay một chuyện đùa. Nhưng viết ẩu mà ảnh hưởng đến sinh mạng của bệnh nhân thì không thể xem là chuyện đùa được!

NGUYỄN VĂN TUẤN