Bàn phím văn học

(nguyenhung_truong@...)

Về nẻo thanh tuyền

I.

Đời bỏ ta nằm dưới thủy cung|
mờ đi! ơi ánh nguyệt vô cùng
hồn ta qua xứ ma làm loạn
nên thác trong đường trận hỏa công
trải mấy thu dài trên Tử trấn
ta về nghe thế sự tàn vong
ngoài ta ai đón trăng huyền lặn
mà dẫn đi qua khỏi Cửu trùng?

II.

Trăng đi về nẻo Thanh Tuyền
từ đêm ta mất uy quyền thế gian
với ta đời có hờn oan
thì nghe gió chuyển mây vần mà nguôi
hồn ta mất mảnh thi hài
về trên thế tục ta đòi cố đô
tắt đi! ánh nguyệt mờ lu
để ta trốn khỏi mê đồ này đây
kìa trông! thế cục vần xoay
vì ta đã bắt đầu say mất rồi
sống cho hết thuở này thôi
rồi xem nét mặt mờ phai thế tình.

III.

Vỡ đi! này hỡi hành tinh
bỏ ta nằm dưới chân thành này ư?
tiếng ta than động giăng mờ
từng đêm ta gọi lá cờ Nữ vương
tắt cho ta! ánh tà dương
để ta về nấm mồ hoang đốt đèn
cùng ta đắm nửa khoang thuyền
giữa thu người gái Thanh Tuyền chìm châu
mờ đi! ơi ánh tinh cầu
chẳng xem ta thác đêm nào ngoài khơi
thôi thôi! trời bỏ ta rồi
ngày sau ta trốn luân hồi mà đi.

TRẦN DẦN

* Chúng tôi đang tìm hiểu liệu tác phẩm nào của văn học Việt Nam được xem là tiểu thuyết trinh thám ra đời sớm nhất. Một số ý kiến cho rằng tiểu thuyết trinh thám có từ thời sáng tác bằng chữ quốc ngữ theo mẫu tự Latin, một số ý kiến cho rằng trong dòng văn học Hán Nôm của ta cũng đã có tiểu thuyết trinh thám. Xin BPVH cho biết ý kiến về vấn đề này?  

(Nguyễn Pha, Bình Định)

- Đây là vấn đề cần có sự thống nhất từ một hội đồng khoa học chuyên về văn học và văn học sử Việt Nam. Tuy nhiên, để góp một ý kiến về vấn đề này thì BPVH cho rằng: nên tìm hiểu trong kho tàng văn học Hán Nôm của ta, bởi ở đó vốn đã có các tác phẩm có nội dung trinh thám - tất nhiên nội hàm "trinh thám" trong văn học Hán Nôm có khác với cách hiểu "văn học trinh thám" trong văn học hiện đại về sau. Theo chúng tôi, tác phẩm Điểu thám kỳ án của Trương Văn Chi (chưa rõ năm sinh năm mất) có thể xếp vào loại tiểu thuyết trinh thám.

Tác phẩm này được sáng tác khoảng năm 1890, theo hình thức tiểu thuyết chương hồi. Điểu thám kỳ án được tác giả Trần Nghĩa xếp vào loại "tiểu thuyết công án": "Công án nguyên là chiếc bàn mà pháp quan sử dụng khi xét xử các vụ án. Ở tiểu thuyết công án, bút pháp có thể là thực mà cũng có thể là hư, hoặc hư thực kết hợp; nội dung phản ánh có thể là thường, có thể là quái, miễn nói lên một sự thật, một lẽ phải cần được tôn trọng, bảo vệ trước pháp luật, làm cho cái thiện được chiến thắng, cái ác bị đẩy lùi".

Điểu thám kỳ án chia làm 13 tiết, nội dung thuật về những ẩn khuất trong vụ án với các chi tiết oan sai và công việc điều tra phá án để lần ra sự thật của vị quan thanh liêm.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng Điểu thám kỳ án là tác phẩm vẫn còn sử dụng kết cấu cốt truyện theo kiểu tiểu thuyết chương hồi của Trung Quốc.

Hiện nay, bản gốc tiếng Hán của tiểu thuyết Điểu thám kỳ án chưa rõ còn lưu trữ ở đâu. Tại thư viện Hán Nôm còn lưu bản sao. Nếu chấp nhận nội dung tiểu thuyết này thuộc loại trinh thám thì đây là một tiểu thuyết trinh thám sớm nhất của văn học Việt Nam.

F.A.Q. (lamdienpv@yahoo.com)

Áo Trắng số 9 ra ngày 15/05/2012 hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này.